Ganita Prakash Class 6 Maths Chapter 7 Solutions in Hindi Medium
เคเคเค เคชเคคा เคฒเคाเคँ (เคชृเคท्เค 152-153)
เคฐिเค्เคค เคธ्เคฅाเคจों เคฎें เคญिเคจ्เคจ เคธंเค्เคฏाเคं เคो เคญเคฐिเค-
เคช्เคฐเคถ्เคจ 1.
เคคीเคจ เค
เคฎเคฐूเคฆों เคा เคญाเคฐ 1 เคिเค्เคฐा เคนै। เคฏเคฆि เคตे เคฒเคเคญเค เคธเคฎाเคจ เคเคाเคฐ เคे เคนों, เคคो เคช्เคฐเคค्เคฏेเค เค
เคฎเคฐूเคฆ เคा เคฒเคเคญเค เคญाเคฐ ___________ เคिเค्เคฐा เคนोเคा।
เคนเคฒ:
เคคीเคจ เค
เคฎเคฐूเคฆों เคा เคญाเคฐ 1 เคिเค्เคฐा เคนै। เคฏเคฆि เคตे เคฒเคเคญเค เคธเคฎाเคจ เคเคाเคฐ เคे เคนों, เคคो เคช्เคฐเคค्เคฏेเค เค
เคฎเคฐूเคฆ เคा เคฒเคเคญเค เคญाเคฐ
เคिเค्เคฐा เคนोเคा।
เคช्เคฐเคถ्เคจ 2.
เคเค เคฅोเค เคต्เคฏाเคชाเคฐी เคจे 1 เคिเค्เคฐा เคाเคตเคฒ เคो เคธเคฎाเคจ เคญाเคฐ เคे เคाเคฐ เคชैเคेเคों เคฎें เคชैเค เคिเคฏा। เคช्เคฐเคค्เคฏेเค เคชैเคेเค เคा เคญाเคฐ ___________ เคिเค्เคฐा เคนै।
เคนเคฒ:
เคเค เคฅोเค เคต्เคฏाเคชाเคฐी เคจे 1 เคिเค्เคฐा เคाเคตเคฒ เคो เคธเคฎाเคจ เคญाเคฐ เคे เคाเคฐ เคชैเคेเคों เคฎें เคชैเค เคिเคฏा। เคช्เคฐเคค्เคฏेเค เคชैเคेเค เคा เคญाเคฐ
เคिเค्เคฐा เคนै।
เคช्เคฐเคถ्เคจ 3.
เคाเคฐ เคฎिเคค्เคฐों เคจे 3 เคिเคฒाเคธ เคเคจ्เคจे เคा เคฐเคธ เคा เคเคฐ्เคกเคฐ เคฆिเคฏा เคเคฐ เคเคธे เคเคชเคธ เคฎें เคฌเคฐाเคฌเคฐ-เคฌเคฐाเคฌเคฐ เคฌाँเคा เคช्เคฐเคค्เคฏेเค เคจे ___________ เคिเคฒाเคธ เคเคจ्เคจे เคा เคฐเคธ เคชिเคฏा।
เคนเคฒ:
เคाเคฐ เคฎिเคค्เคฐों เคจे 3 เคिเคฒाเคธ เคเคจ्เคจे เคा เคฐเคธ เคा เคเคฐ्เคกเคฐ เคฆिเคฏा เคเคฐ เคเคธे เคเคชเคธ เคฎें เคฌเคฐाเคฌเคฐ-เคฌเคฐाเคฌเคฐ เคฌाँเคा เคช्เคฐเคค्เคฏेเค เคจे
เคिเคฒाเคธ เคเคจ्เคจे เคा เคฐเคธ เคชिเคฏा।
เคช्เคฐเคถ्เคจ 4.
เคเค เคฌเคก़ी เคฎเคเคฒी เคा เคญाเคฐ
เคिเค्เคฐा เคนै। เคเค เคोเคी เคฎเคเคฒी เคा เคญाเคฐ 14 เคिเค्เคฐा เคนै। เคฆोเคจों เคा เคธเคฎ्เคฎिเคฒिเคค เคญाเคฐ เคนै ____________ เคिเค्เคฐा।
เคนเคฒ:
เคिเค्เคฐा + 14 เคिเค्เคฐा = 34 เคिเค्เคฐा
เคช्เคฐเคถ्เคจ 5.
เคฆिเค เคเค เคญिเคจ्เคจ เคถเคฌ्เคฆों เคो เคोเคे เคธे เคฌเคก़े เคे เค्เคฐเคฎ เคฎें เคต्เคฏเคตเคธ्เคฅिเคค เคीเคिเค เคเคฐ เคाเคฒी เคฌॉเค्เคธ เคฎें เคญเคฐिเค-
เคเค เคเคฐ เคเคงा, เคคीเคจ เคौเคฅाเค, เคเค เคौเคฅाเค, เคเคงा, เคौเคฅाเค, เคตो เคเคฐ เคเคงा
เคนเคฒ:
เคเค-เคौเคฅाเค, เคเคงा, เคคीเคจ เคौเคฅाเค, เคเค เคเคฐ เคौเคฅाเค, เคเค เคเคฐ เคเคงा, เคฆो เคเคฐ เคเคงा।
เคชृเคท्เค 154
เคเค เคธंเคชूเคฐ्เคฃ เคिเค्เคी เคो เคตिเคญिเคจ्เคจ เคคเคฐीเคों เคธे 6 เคฌเคฐाเคฌเคฐ เคญाเคों เคฎें เคฌाँเคเคจे เคชเคฐ เคนเคฎें เค
เคฒเค-เค
เคฒเค เคเคाเคฐों เคे
เคिเค्เคी เคे เคुเคเคก़े เคฎिเคฒเคคे เคนैं। เค्เคฏा เคตे เคธเคฎाเคจ เคเคाเคฐ เคे เคนैं?
เคนเคฒ:
เคนाँ।
เคเคเค เคชเคคा เคฒเคाเคँ (เคชृเคท्เค 155)
เคจीเคे เคฆिเค เคเค เคिเคค्เคฐ เคเค เคธंเคชूเคฐ्เคฃ เคिเค्เคी เคी เคตिเคญिเคจ्เคจ เคญिเคจ्เคจाเคค्เคฎเค เคเคाเคเคฏाँ เคฆเคฐ्เคถाเคคे เคนैं। เคช्เคฐเคค्เคฏेเค เคुเคเคก़ा เคชूเคฐी เคिเค्เคी เคा เคिเคคเคจा เคญाเค เคนै?
เคนเคฒ:
(a)
(b)
(c)
(d)
(e)
(f)
(g)
(h)
เคชृเคท्เค 156-157
เคชूเคฐ्เคต เคฎें เคฎोเคก़ी เคเค เคชเค्เคी เคो เคฏเคฆि เคชुเคจः เคฆो เคธเคฎाเคจ เคญाเคों เคฎें เคฎोเคก़ें เคคो เคเคชเคो เค्เคฏा เคช्เคฐाเคช्เคค เคนोเคा? เค
เคฌ เคเคชเคो เคाเคฐ เคธเคฎाเคจ เคญाเค เคฎिเคฒेंเคे।
เคนเคฒ:
เคช्เคฐเคค्เคฏेเค เคญाเค
เคนै।
เคเคธे เคชुเคจः เคฆोเคนเคฐाเคँ। เคฐिเค्เคค เคฌॉเค्เคธ เคो เคญเคฐिเค।
เคนเคฒ:
เคเคเค เคชเคคा เคฒเคाเคँ (เคชृเคท्เค 158)
เคช्เคฐเคถ्เคจ 1.
เคी เคเคธ เคคाเคฒिเคा เคो 2 เคเคฐ เคเคฐเคฃों เคคเค เคाเคฐी เคฐเคें।
เคนเคฒ:
เคช्เคฐเคถ्เคจ 2.
เค्เคฏा เคเคช
เคे เคฒिเค เคธเคฎाเคจ เคคाเคฒिเคा เคฌเคจा เคธเคเคคे เคนैं?
เคนเคฒ:
เคนाँ।
เคा 1 เคुเคจा, 14 เคा 2 เคुเคจा, 14 เคा 3 เคुเคจा, เคเคค्เคฏाเคฆि।
+
14=
14+
14+
14=
14=
14
เคช्เคฐเคถ्เคจ 3.
เคाเคเค เคी เคชเค्เคी เคी เคธเคนाเคฏเคคा เคธे
เคฌเคจाเคँ। เค्เคฏा เคเคช 16 เคฌเคจाเคจे เคฎें เคเคธเคा เคเคชเคฏोเค เคเคฐ เคธเคเคคे เคนैं।
เคจोเค- เคจिเคฐ्เคฆेเคถाเคจुเคธाเคฐ เคीเคिเค। เคนाँ, เคเคธे เคชुเคจः เคฆो เคธเคฎाเคจ เคญाเคों เคฎें เคฎोเคก़เคเคฐ।
เคช्เคฐเคถ्เคจ 4.
เคเค เคिเคค्เคฐ เคฌเคจाเคँ เคเคฐ เคเคชเคฐोเค्เคค เคे เค
เคจुเคธाเคฐ เคฏोเค เคเคฅเคจ เคฒिเคिเค-
(a)
เคฐोเคी เคा 5 เคुเคจा
(b)
เคฐोเคी เคा 9 เคुเคจा
เคนเคฒ:
เคช्เคฐเคถ्เคจ 5.
เคช्เคฐเคค्เคฏेเค เคญिเคจ्เคจाเคค्เคฎเค เคเคाเค เคा เคธเคนी เคिเคค्เคฐ เคे เคธाเคฅ เคोเคก़ा เคฌเคจाเคเค।
เคนเคฒ:
เคชृเคท्เค 159
เคจीเคฒी เคฐेเคा เคी เคฒंเคฌाเค เคिเคคเคจी เคนै? เคฌॉเค्เคธ เคฎें เคตเคน เคญिเคจ्เคจ เคฒिเคें เคो เคจीเคฒी เคฐेเคा เคी เคฒंเคฌाเค เคฌเคคाเคคा เคนै।
เคช्เคฐเคถ्เคจ 1.
เคฏเคนाँ เคญिเคจ्เคจाเคค्เคฎเค เคเคाเค, 1 เคเคाเค เคी เคฒंเคฌाเค เคो เคคीเคจ เคฌเคฐाเคฌเคฐ เคญाเคों เคฎें เคตिเคญाเคिเคค เคเคฐ เคฐเคนी เคนै। เคจीเคฒी เคฐेเคा เคी เคฒंเคฌाเค เคฌเคคाเคจे เคตाเคฒे เคญिเคจ्เคจ เคो เคธंเคฌंเคงिเคค เคฌॉเค्เคธ เคฎें เค
เคฅเคตा เค
เคชเคจी เคॉเคชी เคฎें เคฒिเคिเค।
เคนเคฒ:
เคช्เคฐเคถ्เคจ 2.
เคฏเคนाँ เคเค เคเคाเค เคो 5 เคฌเคฐाเคฌเคฐ เคญाเคों เคฎें เคฌाँเคा เคเคฏा เคนै। เคจीเคฒी เคฐेเคाเคं เคी เคฒंเคฌाเค เคฌเคคाเคจे เคตाเคฒी เคญिเคจ्เคจ เคो เคธंเคฌंเคงिเคค เคฌॉเค्เคธ เคฎें เค
เคฅเคตा เค
เคชเคจी เคจोเคเคฌुเค (เคॉเคชी) เคฎें เคฒिเคिเค।
เคนเคฒ:
เคช्เคฐเคถ्เคจ 3.
เค
เคฌ เคเค เคเคाเค เคो 8 เคฌเคฐाเคฌเคฐ เคญाเคों เคฎें เคฌाँเคा เคเคฏा เคนै। เคเคिเคค เคญिเคจ्เคจों เคो เค
เคชเคจी เคจोเคเคฌुเค (เคॉเคชी) เคฎें เคฒिเคिเค।
เคนเคฒ:
,
28,
38,
48,
5868,
78เคเคเค เคชเคคा เคฒเคाเคँ (เคชृเคท्เค 160)
เคช्เคฐเคถ्เคจ 1.
เคธंเค्เคฏा เคฐेเคा เคชเคฐ
, 310 เคเคฐ 45 เคฒंเคฌाเคเคฏों เคी เคฐेเคाเคं เคो เคฆเคฐ्เคถाเคเค।
เคนเคฒ:
เคช्เคฐเคถ्เคจ 2.
เค
เคชเคจी เคชเคธंเคฆ เคी เคชाँเค เคเคฐ เคญिเคจ्เคจों เคो เคฒिเคिเค เคเคฐ เคเคจ्เคนें เคธंเค्เคฏा เคฐेเคा เคชเคฐ เคฆเคฐ्เคถाเคเค।
เคนเคฒ:
เคช्เคฐเคถ्เคจ 3.
0 เคเคฐ 1 เคे เคฎเคง्เคฏ เคिเคคเคจी เคญिเคจ्เคจ เคนोเคคी เคนैं? เคธोเคिเค, เค
เคชเคจे เคธเคนเคชाเค िเคฏों เคธे เคเคฐ्เคा เคीเคिเค เคเคฐ เค
เคชเคจा เคเคค्เคคเคฐ เคฒिเคिเค।
เคจोเค- เคจिเคฐ्เคฆेเคถाเคจुเคธाเคฐ เคीเคिเค। 0 เคเคฐ 1 เคे เคฎเคง्เคฏ เค
เคชเคฐिเคฎिเคค เคฐूเคช เคธे เค
เคจेเค เคญिเคจ्เคจें เคนोเคคी เคนैं।
เคเคฆाเคนเคฐเคฃ:
, เคเคค्เคฏाเคฆि।
,
13,
14,
23,
34,
45,
67,
78,
18,
38,
89
เคช्เคฐเคถ्เคจ 4.
เคจीเคे เคฆเคฐ्เคถाเค เคเค เคจीเคฒी เคฐेเคा เคเคฐ เคाเคฒी เคฐेเคा เคी เคฒंเคฌाเคเคฏाँ เค्เคฏा เคนैं? 0 เคเคฐ 1 เคे เคฎเคง्เคฏ เคी เคฆूเคฐी 1 เคเคाเค เคฒंเคฌी เคนै เคเคฐ เคฏเคน เคฆो เคฌเคฐाเคฌเคฐ เคญाเคों เคฎें เคตिเคญाเคिเคค เคी เคเค เคนै। เค
เคคः เคช्เคฐเคค्เคฏेเค เคญाเค เคी เคฒंเคฌाเค
เคนै। เคเคธเคฒिเค เคจीเคฒी เคฐेเคा 12 เคเคाเค เคฒंเคฌी เคนै। เคाเคฒी เคฐेเคा เคी เคฒंเคฌाเค เคฌเคคाเคจे เคตाเคฒी เคญिเคจ्เคจ เคो เคฌॉเค्เคธ เคฎें เคฒिเคिเค।
เคนเคฒ:
เคช्เคฐเคถ्เคจ 5.
เคाเคฒी เคฐेเคाเคं เคी เคฒंเคฌाเค เคฌเคคाเคจे เคตाเคฒी เคญिเคจ्เคจों เคो เคธंเคฌंเคงिเคค เคฌॉเค्เคธ เคฎें เคฒिเคिเค।
เคนเคฒ:
เคเคเค เคชเคคा เคฒเคाเคँ (เคชृเคท्เค 162)
เคช्เคฐเคถ्เคจ 1.
เคฎें เคिเคคเคจी เคชूเคฐ्เคฃ เคเคाเคเคฏाँ เคนैं?
เคนเคฒ:
3
เคช्เคฐเคถ्เคจ 2.
เคเคฐ 73 เคฎें เคिเคคเคจी เคชूเคฐ्เคฃ เคเคाเคเคฏाँ เคนैं?
เคนเคฒ:
เค्เคฐเคฎเคถ: 1 เคเคฐ 2
เคเคเค เคชเคคा เคฒเคाเคँ (เคชृเคท्เค 162)
เคช्เคฐเคถ्เคจ 1.
เคญिเคจ्เคจों เคฎें เคธे เคช्เคฐเคค्เคฏेเค เคฎें เคชूเคฐ्เคฃ เคเคाเคเคฏों เคी เคธंเค्เคฏा เค्เคाเคค เคीเคिเค-
(a)
(b)
(c)
เคนเคฒ:
(a) 2
(b) 2
(c) 2
เคช्เคฐเคถ्เคจ 2.
เค्เคฏा 1 เคธे เคฌเคก़ी เคธเคญी เคญिเคจ्เคจों เคो เคเคธ เคช्เคฐเคाเคฐ เคธे เคฎिเคถ्เคฐिเคค เคธंเค्เคฏा เคे เคฐूเคช เคฎें เคฒिเค เคธเคเคคे เคนैं?
เคนเคฒ:
เคนाँ।
เคช्เคฐเคถ्เคจ 3.
เคจिเคฎ्เคจเคฒिเคिเคค เคญिเคจ्เคจों เคो เคฎिเคถ्เคฐिเคค เคญिเคจ्เคจ เคे เคฐूเคช เคฎें เคฒिเคिเค (เคเคฆाเคนเคฐเคฃाเคฐ्เคฅ,
)
=4
12(a)
(b)
(c)
(d)
(e)
(f)
เคนเคฒ:
(a) 4
(b) 1
(c) 1
(d) 5
(e) 1
(f) 3
เคเคเค เคชเคคा เคฒเคाเคँ (เคชृเคท्เค 163)
เคจिเคฎ्เคจเคฒिเคिเคค เคฎिเคถ्เคฐिเคค เคธंเค्เคฏाเคं เคो เคญिเคจ्เคจ เคे เคฐूเคช เคฎें เคฒिเคिเค:
(a) 3
(b) 7
(c) 9
(d) 3
(e) 2
(f) 3
เคนเคฒ:
เคชृเคท्เค 164
เคญिเคจ्เคจ เคชเค्เคी เคी เคฆीเคตाเคฐ เคो เคฆेเคเคเคฐ, เคจिเคฎ्เคจเคฒिเคिเคค เคช्เคฐเคถ्เคจों เคे เคเคค्เคคเคฐ เคฆीเคिเค।
เคช्เคฐเคถ्เคจ 1.
เค्เคฏा
เคเคฐ 36 เคी เคฒंเคฌाเคเคฏाँ เคฌเคฐाเคฌเคฐ เคนैं?
เคนเคฒ:
เคนाँ।
เคช्เคฐเคถ्เคจ 2.
เค्เคฏा
เคเคฐ 46 เคคुเคฒ्เคฏ เคญिเคจ्เคจ เคนैं? เค्เคฏों?
เคนเคฒ:
เคนाँ। เคเคจเคी เคญिเคจ्เคจ เคชเค्เคी เคชเคฐ เคฒंเคฌाเคเคฏाँ เคฌเคฐाเคฌเคฐ เคนैं।
เคช्เคฐเคถ्เคจ 3.
เคฒंเคฌाเค เคे เคिเคคเคจे เคुเคเคก़ों เคธे 12 เคฒंเคฌाเค เคช्เคฐाเคช्เคค เคนोเคी?
เคนเคฒ:
เคคीเคจ।
เคช्เคฐเคถ्เคจ 4.
เคฒंเคฌाเค เคे เคिเคคเคจे เคुเคเคก़ों เคธे 13 เคฒंเคฌाเค เคช्เคฐाเคช्เคค เคนोเคी?
เคนเคฒ:
เคฆो।
เคเคเค เคชเคคा เคฒเคाเคँ (เคชृเคท्เค 165)
เคช्เคฐเคถ्เคจ 1.
เค्เคฏा
เคคुเคฒ्เคฏ เคญिเคจ्เคจ เคนैं? เค्เคฏों?
,
48,
510เคนเคฒ:
เคนाँ। เคธเคญी
เคे เคฌเคฐाเคฌเคฐ เคนैं।
เคช्เคฐเคถ्เคจ 2.
เคे เคฒिเค เคตो เคคुเคฒ्เคฏ เคญिเคจ्เคจ เคฒिเคिเค।
เคนเคฒ:
เคเคฐ
เคช्เคฐเคถ्เคจ 3.
(เคिเคคเคจी เคธंเคญเคต เคนों เคเคคเคจी เคฒिเคिเค।)
เคนเคฒ:
เคเคค्เคฏाเคฆि।
เคเคเค เคชเคคा เคฒเคाเคँ (เคชृเคท्เค 166)
เคช्เคฐเคถ्เคจ 1.
เคคीเคจ เคฐोเคिเคฏों เคो เคाเคฐ เคฌเค्เคों เคฎें เคฌเคฐाเคฌเคฐ เคฌाँเคा เคเคฏा เคนै। เคिเคค्เคฐ เคฎें เคตिเคญाเคเคจ เคฆिเคाเคँ เคเคฐ เคช्เคฐเคค्เคฏेเค เคฌเค्เคे เคो เคिเคคเคจा เคญाเค เคฎिเคฒा เคนै, เคญिเคจ्เคจ เคฎें เคฒिเคिเค। เคธंเคเคค เคตिเคญाเคเคจ เค्เคฐिเคฏा, เคฏोเค เค्เคฐिเคฏा เคเคฐ เคुเคฃเคจ เค्เคฐिเคฏा เคญी เคฒिเคिเค।
เคช्เคฐเคค्เคฏेเค เคฌเค्เคे เคो เคฐोเคी เคा เคฎिเคฒा เคญाเค- _____________
เคตिเคญाเคเคจ เค्เคฐिเคฏा- _____________
เคฏोเค เค्เคฐिเคฏा- _____________
เคुเคฃเคจ เค्เคฐिเคฏा- _____________
เค
เคชเคจे เคिเคค्เคฐ เคเคฐ เคเคค्เคคเคฐों เคी เคคुเคฒเคจा เค
เคชเคจे เคธเคนเคชाเค िเคฏों เคธे เคीเคिเค।
เคนเคฒ:
เคช्เคฐเคค्เคฏेเค เคฌเค्เคे เคो เคฐोเคी เคा
เคญाเค เคฎिเคฒा।
เคตिเคญाเคเคจ เค्เคฐिเคฏा- 3 ÷ 4 =
เคฏोเค เค्เคฐिเคฏा- 3 =
+
34+
34+
34เคुเคฃเคจ เค्เคฐिเคฏा- 3 = 4 ×
เคจोเค- เคจिเคฐ्เคฆेเคถाเคจुเคธाเคฐ เคीเคिเค।
เคช्เคฐเคถ्เคจ 2.
เคเค เคिเคค्เคฐ เคฌเคจाเคเคฐ เคฆเคฐ्เคถाเคเค เคि เคเคฌ 2 เคฐोเคिเคฏाँ 4 เคฌเค्เคों เคฎें เคฌเคฐाเคฌเคฐ-เคฌเคฐाเคฌเคฐ เคฌाँเคी เคाเคคी เคนैं, เคคो เคช्เคฐเคค्เคฏेเค เคฌเค्เคे เคो เคिเคคเคจा เคญाเค เคฎिเคฒเคคा เคนै। เคเคธเคे เคธंเคเคค เคญाเค เค्เคฐिเคฏा, เคฏोเค เค्เคฐिเคฏा เคเคฐ เคुเคฃเคจ เค्เคฐिเคฏा เคญी เคฒिเคिเค।
เคนเคฒ:
เคช्เคฐเคถ्เคจ 3.
เค
เคจिเคฒ เคเค เคธเคฎूเคน เคฎें เคฅा, เคเคนाँ 2 เคेเคों เคो 5 เคฌเค्เคों เคฎें เคฌเคฐाเคฌเคฐ เคฌाँเคा เคเคฏा। เค
เคจिเคฒ เคो เคिเคคเคจा เคेเค เคฎिเคฒा เคนोเคा?
เคนเคฒ:
เค
เคจिเคฒ เคो
เคेเค เคฎिเคฒा।
เคชृเคท्เค 168
་
เคนเคฒ:
เคเคเค เคชเคคा เคฒเคाเคँ (เคชृเคท्เค 168-169)
เคฒुเคช्เคค เคธंเค्เคฏाเคँ เค्เคाเคค เคीเคिเค-
(a) 4 เคฎिเคค्เคฐों เคे เคฌीเค เคฌเคฐाเคฌเคฐ-เคฌเคฐाเคฌเคฐ เคฌाँเคा เคเคฏा 5 เคिเคฒाเคธ เคूเคธ, 8 เคฆोเคธ्เคคों เคे เคฌीเค เคฌเคฐाเคฌเคฐ-เคฌเคฐाเคฌเคฐ เคฌाँเคे เคเค ____________ เคिเคฒाเคธ เคूเคธ เคे เคธเคฎाเคจ เคนै।
เคนเคฒ:
(b) 4 เคिเค्เคฐा เคเคฒू เคो เคฌเคฐाเคฌเคฐ-เคฌเคฐाเคฌเคฐ 3 เคฅैเคฒों เคฎें เคญเคฐा เคเคฏा। เคเคธे เคนी 12 เคिเค्เคฐा เคเคฒू เคो เคธเคฎाเคจ เคฐूเคช เคธे เคญเคฐเคจे เคे เคฒिเค ____________ เคฅैเคฒों เคी เคเคตเคถ्เคฏเคเคคा เคนोเคी?
เคนเคฒ:
(c) 5 เคฌเค्เคों เคे เคฌीเค เคฌเคฐाเคฌเคฐ เคฌाँเคी เคเค 7 เคฐोเคिเคฏाँ เคเคฐ ____________ เคฌเค्เคों เคे เคฌीเค เคฌเคฐाเคฌเคฐ เคฌाँเคी เคเค ____________ เคฐोเคिเคฏाँ เคธเคฎाเคจ เคนोंเคी।
เคนเคฒ:
เคชृเคท्เค 172
เคฆिเค เคเค เคญिเคจ्เคจ เคฏुเค्เคฎों เคे เคฒिเค เคคुเคฒ्เคฏ เคญिเคจ्เคจों เคो เค्เคाเคค เคीเคिเค, เคिเคธเคฎें เคญिเคจ्เคจाเคค्เคฎเค เคเคाเคเคฏाँ เคธเคฎाเคจ เคนों।
(a)
เคเคฐ
(b)
เคเคฐ
(c)
เคเคฐ
(d)
เคเคฐ
(e)
เคเคฐ
(f)
เคเคฐ
(g)
เคเคฐ
(h)
เคเคฐ
เคนเคฒ:
เคเคเค เคชเคคा เคฒเคाเคँ (เคชृเคท्เค 173)
เคจिเคฎ्เคจเคฒिเคिเคค เคญिเคจ्เคจों เคो เคจ्เคฏूเคจเคคเคฎ (เคจिเคฎ्เคจเคคเคฎ เคชเคฆों เคฎें เคต्เคฏเค्เคค เคीเคिเค।
(a)
(b)
(c)
(d)
เคนเคฒ:
เคเคเค เคชเคคा เคฒเคाเคँ (เคชृเคท्เค 174)
เคช्เคฐเคถ्เคจ 1.
เคจिเคฎ्เคจเคฒिเคिเคค เคญिเคจ्เคจों เคी เคคुเคฒเคจा เคीเคिเค เคเคฐ เค
เคชเคจे เคเคค्เคคเคฐ เคा เคाเคฐเคฃ เคฌเคคाเคเค।
(a)
,
52(b)
,
37(c)
,
914(d)
,
85(e)
,
52เคนเคฒ:
เคช्เคฐเคถ्เคจ 2.
เคจिเคฎ्เคจเคฒिเคिเคค เคญिเคจ्เคจों เคो เคเคฐोเคนी เค्เคฐเคฎ เคฎें เคฒिเคिเค।
(a)
,
1115,
25(b)
,
56,
712เคนเคฒ:
เคช्เคฐเคถ्เคจ 3.
เคจिเคฎ्เคจเคฒिเคिเคค เคญिเคจ्เคจों เคो เค
เคตเคฐोเคนी เค्เคฐเคฎ เคฎें เคฒिเคिเค।
(a)
,
78,
134,
1732(b)
,
125,
712,
54เคนเคฒ:
เคเคเค เคชเคคा เคฒเคाเคँ (เคชृเคท्เค 179)
เคช्เคฐเคถ्เคจ 1.
เคฌ्เคฐเคน्เคฎเคुเคช्เคค เคตिเคงि เคा เคช्เคฐเคฏोเค เคเคฐ เคจिเคฎ्เคจเคฒिเคिเคค เคญिเคจ्เคจों เคा เคฏोเค เค्เคाเคค เคीเคिเค।
(a)
+
57+
67(b)
+
13(c)
+
56(d)
+
27(e)
+
13+
15(f)
+
45(g)
+
23(h)
+
58(i)
+
54(j)
+
27(k)
+
13+
15(l)
+
45+
37(m)
+
54+
76เคนเคฒ:
เคช्เคฐเคถ्เคจ 2.
เคฐเคนीเคฎ เคจे เคนเคฐा เคชेंเค เคฌเคจाเคจे เคे เคฒिเค
เคฒीเคเคฐ เคชीเคฒे เคชेंเค เคो 34 เคฒीเคเคฐ เคจीเคฒे เคชेंเค เคे เคธाเคฅ เคฎिเคฒाเคฏा। เคเคธเคจे เคुเคฒ เคिเคคเคจे เคฒीเคเคฐ เคนเคฐा เคชेंเค เคฌเคจाเคฏा?
เคนเคฒ:
เคนเคฐे เคชेंเค เคा เคเคฏเคคเคจ =
เคฒीเคเคฐ
(
23+
34)
=
เคฒीเคเคฐ
= 1
เคฒीเคเคฐ
เคช्เคฐเคถ्เคจ 3.
เคเค เคฎीเคเคฐ เคชเคฐिเคงि (เคชเคฐिเคฎाเคช) เคे เคฎेเคเคชोเคถ เคा เคธंเคชूเคฐ्เคฃ เคฌॉเคฐ्เคกเคฐ (เคिเคจाเคฐा) เคฌเคจाเคจे เคे เคฒिเค เคीเคคा เคจे
เคฎीเคเคฐ เคฒेเคธ เคเคฐीเคฆी เคเคฐ เคถเคฎीเคฎ เคจे 34 เคฎीเคเคฐ เคฒेเคธ เคเคฐीเคฆी। เคเคจ เคฆोเคจों เคे เคฆ्เคตाเคฐा เคเคฐीเคฆी เคเค เคฒेเคธ เคी เคुเคฒ เคฒंเคฌाเค เค्เคाเคค เคीเคिเค। เค्เคฏा เคเคฐीเคฆी เคเค เคฒेเคธ เคธंเคชूเคฐ्เคฃ เคฌॉเคฐ्เคกเคฐ (เคिเคจाเคฐे) เคो เคขเคเคจे เคे เคฒिเค เคชเคฐ्เคฏाเคช्เคค เคนै?
เคนเคฒ:
เคเคฐीเคฆे เคเค เคฒेเคธ เคी เคुเคฒ เคฒंเคฌाเค =
เคฎीเคเคฐ
(
25+
34)
=
เคฎीเคเคฐ
= 1
เคฎीเคเคฐ เคนै।
เคนाँ, เคธंเคชूเคฐ्เคฃ เคฌॉเคฐ्เคกเคฐ เคो เคขเคเคจे เคे เคฒिเค เคฏเคน เคฒेเคธ เคชเคฐ्เคฏाเคช्เคค เคนोเคी, เค्เคฏोंเคि 1
เคฎीเคเคฐ > 1 เคฎीเคเคฐ เคนै।
เคเคเค เคชเคคा เคฒเคाเคँ (เคชृเคท्เค 181)
เคช्เคฐเคถ्เคจ 1.
−
38เคนเคฒ:
เคนै।
เคช्เคฐเคถ्เคจ 2.
−
59เคนเคฒ:
เคนै।
เคช्เคฐเคถ्เคจ 3.
−
127เคนเคฒ:
เคนै।
เคเคเค เคชเคคा เคฒเคाเคँ (เคชृเคท्เค 182)
เคช्เคฐเคถ्เคจ 1.
เคฌ्เคฐเคน्เคฎเคुเคช्เคค เคตिเคงि เคा เคช्เคฐเคฏोเค เคเคฐ เคจिเคฎ्เคจเคฒिเคिเคค เคो เคเคाเคเค।
(a)
−
315(b)
−
415(c)
−
49(d)
−
32เคนเคฒ:
เคช्เคฐเคถ्เคจ 2.
เคธंเคेเคคाเคจुเคธाเคฐ เคเคाเคเค:
(a)
เคธे
(b)
เคธे
(c)
เคธे
เคนเคฒ:
เคช्เคฐเคถ्เคจ 3.
เคจिเคฎ्เคจเคฒिเคिเคค เคช्เคฐเคถ्เคจों เคो เคนเคฒ เคीเคिเค:
(a) เคเคฏा เคा เคตिเคฆ्เคฏाเคฒเคฏ เคเคธเคे เคเคฐ เคธे
เคिเคฎी เคฆूเคฐ เคนै। เคตเคน เคช्เคฐเคคिเคฆिเคจ เคตिเคฆ्เคฏाเคฒเคฏ เคชเคนुँเคเคจे เคे เคฒिเค 12 เคिเคฎी เคเคो เคธे เคाเคคी เคนै เคเคฐ เคถेเคท เคฆूเคฐी เคชैเคฆเคฒ เคเคฒเคเคฐ เคคเคฏ เคเคฐเคคी เคนै। เคตเคน เคธ्เคूเคฒ เคชเคนुँเคเคจे เคे เคฒिเค เคช्เคฐเคคिเคฆिเคจ เคिเคคเคจा เคชैเคฆเคฒ เคเคฒเคคी เคนै?
เคนเคฒ:
(b) เคीเคตिเคा เคชाเคฐ्เค เคा เคเค เคชूเคฐा เคเค्เคเคฐ เคฒเคाเคจे เคฎें
เคฎिเคจเค เคฒेเคคी เคนै เคเคฐ เคเคธเคी เคฎिเคค्เคฐ เคจเคฎिเคคा เคเคธी เคाเคฐ्เคฏ เคो เคเคฐเคจे เคฎें 134 เคฎिเคจเค เคा เคธเคฎเคฏ เคฒेเคคी เคนै। เคฆोเคจों เคฎें เคธे เคौเคจ เคเคฎ เคธเคฎเคฏ เคฎें เคชूเคฐा เคเค्เคเคฐ เคฒเคाเคคी เคนै เคเคฐ เคिเคคเคจा เคเคฎ เคธเคฎเคฏ เคฒेเคคी เคนै?
เคนเคฒ:
เคชृเคท्เค 184-185
เคช्เคฐเคถ्เคจ 1.
เค्เคฏा เคเคช เคคीเคจ เคตिเคญिเคจ्เคจ เคญिเคจ्เคจाเคค्เคฎเค เคเคाเคเคฏाँ เคขूँเคข़ เคธเคเคคे เคนैं, เคिเคจเคा เคฏोเคเคซเคฒ 1 เคนो? เคเคธ เคธเคฎเคธ्เคฏा เคा เคेเคตเคฒ เคเค เคนเคฒ เคนै (1 เคญिเคจ्เคจाเคค्เคฎเค เคธंเค्เคฏाเคं เคे เค्เคฐเคฎ เคฌเคฆเคฒเคจे เคคเค)! เค्เคฏा เคเคช เคเคธे เคขूँเคข़ เคธเคเคคे เคนैं? เคเคे เคฌเคข़เคจे เคธे เคชเคนเคฒे เคเคธे เคขूँเคข़เคจे เคा เคช्เคฐเคฏเคค्เคจ เคเคฐें।
เคนเคฒ:
เคนै।
เคช्เคฐเคถ्เคจ 2.
เค्เคฏा เคเคช เคाเคฐ เคตिเคญिเคจ्เคจ เคญिเคจ्เคจाเคค्เคฎเค เคเคाเคเคฏाँ เคขूँเคข़ เคธเคเคคे เคนैं, เคिเคจเคा เคฏोเคเคซเคฒ 1 เคนो? เคชเคฐिเคฃाเคฎเคคः เคเคธ เคธเคฎเคธ्เคฏा เคे เคः เคนเคฒ เคนैं। เค्เคฏा เคเคช เคเคจเคฎें เคธे เคเคฎ-เคธे-เคเคฎ เคเค เคขूंเคข़ เคธเคเคคे เคนैं?
เค्เคฏा เคเคช เคธเคญी เคนเคฒ เคขूँเคข़ เคธเคเคคे เคนैं? เคเคช เคฆो เคเคตं เคคीเคจ เคญिเคจ्เคจाเคค्เคฎเค เคเคाเคเคฏों เคी เคธ्เคฅिเคคि เคे เคธเคฎाเคจ เคคเคฐ्เค เคा เคช्เคฐเคฏोเค เคเคฐ เคช्เคฐเคฏाเคธ เคเคฐ เคธเคเคคे เคนैं เคฏा เค
เคชเคจी เคธ्เคตเคฏं เคी เคตिเคงि เคญी เคขूँเคข़ เคธเคเคคे เคนैं। เคैเคธे เคนी เคเคช เคเค เคนเคฒ เคขूँเคข़ เคฒेเคคे เคนैं, เคเคธเคे เคฆृเคถ्เคฏाเคค्เคฎเค เคिเคค्เคฐเคฃ เคे เคฒिเค เคคเคฌ เคเค เคตृเคค्เคค เคो เคนिเคธ्เคธों เคฎें เคฌाँเคเคจे เคा เคช्เคฐเคฏเคค्เคจ เคเคฐें, เคैเคธा เคि เคเคชเคฐ เคिเคค्เคฐ เคฎें เคिเคฏा เคเคฏा เคนै।
เคนเคฒ:
เคเค เคนเคฒ เคจीเคे เคฆเคฐ्เคถाเคฏा เคเคฏा เคนै:
