NCERT Solutions for Class 4 เคชเคฐ्เคฏाเคตเคฐเคฃ เค
เคง्เคฏเคฏเคจ Chapter 25 เคเคเคชเคी เคชเคนेเคฒिเคฏाँ
เคเคจ.เคธी.เค.เคเคฐ.เคी. เคชाเค ्เคฏเคชुเคธ्เคคเค (เคชृเคท्เค เคธंเค्เคฏा 199)
เคช्เคฐเคถ्เคจ 1.
เคฆिเคฏे เคเคฏे เคชเคนेเคฒिเคฏों เคे เคเคค्เคคเคฐ: เคฌเคคाเค
(เค) เคूเคी เคाเคคी, เคชीเคธी เคाเคคी,
เคญोเคเคจ เคคीเคा เคूเคฌ เคฌเคจाเคคी।
เคाเคจे เคฎें เคो เค्เคฏाเคฆा เคกเคฒ เคเค,
เคคो เคซिเคฐ เคฎुँเคน เคธे เคจिเคเคฒी เคธी-เคธी।
เคँเค-เคจाเค เคธे เคจिเคเคฒे เคชाเคจी,
เคฏाเคฆ เคฆिเคฒा เคฆें, เคธเคฌเคो เคจाเคจी।
เคธोเคो, เคธोเคो เคौเคจ เคนूँ เคฎैं,
เคเคฒ्เคฆी เคฌोเคฒो, เคौเคจ เคนूँ เคฎैं?
เคเคค्เคคเคฐ:
เคฒाเคฒ เคฎिเคฐ्เค।
(เค) เคूเคी เคाเคคी, เคชीเคธी เคाเคคी,
เคाเคจे เคฎें เคชीเคฒा เคฐंเค เคฒाเคคी।
เคคेเคฒ เคฎें เคฎुเคे เคฎिเคฒाเคเคฐ เคฆाเคฆी,
เคोเค เคฒเคे เคคो เคเค เคธे เคฒเคाเคคी।
เคธเคฌเคी เคोเค เคो เค ीเค เคเคฐाเคคी,
เคเคธीเคฒिเค เคฎैं เคธเคฌเคो เคญाเคคी।
เคธोเคो, เคธोเคो เคौเคจ เคนूँ เคฎैं,
เคเคฒ्เคฆी เคฌोเคฒो, เคौเคจ เคนूँ เคฎैं?
เคเคค्เคคเคฐ:
เคนเคฒ्เคฆी।
(เค) เคाเคฒे-เคाเคฒे เคฎोเคคी เคैเคธी,
เคोเคी-เคธी เคชเคฐ เคोเคฒ เคนैं,
เคฌाเคฐीเค เคชिเคธी เคฏा เคฆเคฐเคฆเคฐी,
เคฎैं เคคीเคे เคธ्เคตाเคฆ เคตाเคฒी เคนैं।
เคฎीเค े เคเคฐ เคจเคฎเคीเคจ เคฎें,
เคฎैं เคฆोเคจों เคฎें เคนी เคกाเคฒी เคाเคคी เคนूँ,
เคธोเคो, เคธोเคो เคौเคจ เคนूँ เคฎैं,
เคเคฒ्เคฆी เคฌोเคฒो, เคौเคจ เคนूँ เคฎैं?
เคเคค्เคคเคฐ:
เคाเคฒी เคฎिเคฐ्เค।
(เค) เคฎैं เคชเคคเคฒा-เคธा, เคชเคฐ เคोเคा เคนूँ
เคญूเคฐा เคญी เคนूँ, เคเคฐ เคाเคฒा เคญी เคนूँ।
เคเคฐเคฎ เคी เคเคฐ เคคेเคฒ เคฎें,
เคฎैं เคुเคถเคฌू เคซैเคฒाเคคा เคนूँ
เคฆเคนी เคเคฐ เคเคฒเคीเคฐे เคฎें,
เคญूเคจ เคเคฐ เคกाเคฒा เคाเคคा เคนूँ।
เคธोเคो, เคธोเคो เคौเคจ เคนूँ เคฎैं,
เคเคฒ्เคฆी เคฌोเคฒो, เคौเคจ เคนूँ เคฎैं?
เคเคค्เคคเคฐ:
เคीเคฐा।।
(เค) เคนเคฐे เคฐंเค เคी เคीเคฐे เคैเคธी,
เค ीเค เคนाเคเคฎा เคฐเคเคคी
เคाเคจे เคे เคฌाเคฆ เคฎुเคे เคाเคคे,
เคฎैं เคฎुँเคน เคा เคธ्เคตाเคฆ เคฌเคข़ाเคคी।
เคธोเคो, เคธोเคो เคौเคจ เคนूँ เคฎैं,
เคเคฒ्เคฆी เคฌोเคฒो, เคौเคจ เคนूँ เคฎैं?
เคเคค्เคคเคฐ:
เคธौंเคซ।
(เค) เคीเคฒ เคैเคธी เคฆिเคเคคी เคนूँ,
เคชเคฐ เคฎें เคเค เคเคฒी เคนूँ।
เคॉเคเคฒेเคी เคญूเคฐे เคฐंเค เคी,
เคชเคฐ เคคेเค เคुเคถเคฌू เคตाเคฒी เคนूँ।
เคเคฌ เคฆเคฐ्เคฆ เคฆाँเคค เคฎें เคนोเคคा เคนै,
เคคो เคฎुเคे เคฆाँเคค เคฎें เคฐเคเคคे เคนैं।
เคธोเคो, เคธोเคो เคौเคจ เคนूँ เคฎैं,
เคเคฒ्เคฆी เคฌोเคฒो เคौเคจ เคนूँ เคฎैं?
เคเคค्เคคเคฐ:
เคฒौंเค।
เคเคจ.เคธी.เค.เคเคฐ.เคी. เคชाเค ्เคฏเคชुเคธ्เคคเค (เคชृเคท्เค เคธंเค्เคฏा 201)
เคช्เคฐเคถ्เคจ 1.
เคिเคจ्เคนीं เคฆो เคฎเคธाเคฒों เคे เคฒिเค เคชเคนेเคฒिเคฏाँ เคฌเคจाเค เคเคฐ เค
เคชเคจी เค्เคฒाเคธ เคฎें เคชूเคो। เคเคจ เคฎเคธाเคฒों เคे เคिเคค्เคฐ เคฌเคจाเคเคฐ เคจाเคฎ เคญी เคฒिเคो।
เคเคค्เคคเคฐ:
เคชเคนेเคฒी-1
เคोเคी เคธी เคฒเคก़เคी
เคฒाเคฒ เคฌाเค เคจाเคฎ เคนै।
เคชเคนเคจे เคตो เคाเคเคฐा
เคเค เคฐुเคชเคฏे เคฎें เคฆเคธ เคนै।
เคाเคคे เคนी เคँเคธू เคเคฏे
เคฎुँเคน เคฎें เคเค เคैเคธा เคฒเค เคाเคฏे
เคจाเคฎ เคฎेเคฐा เคो เคจเคนीं เคฌเคคाเคฏे
เค
เคชเคจे เคเคช เคฎूเคฐ्เค เคฌเคจ เคाเคฏे
เคเคค्เคคเคฐ:
เคฒाเคฒ เคฎिเคฐ्เคी।
เคชเคนेเคฒी-2
เคเคชเคฐ เคธे เคเค เคนूँ।
เคोเคฒो เคคो เคฌीเคธ เคนूँ
เคฎिเคฐ्เคी เคจเคนीं เคชเคฐ เคคीเคा เคนूँ
เคฐंเค เคा เคฎैं เคซीเคा เคนूँ।
เคธเคฌ्เคी เคฎेเคฐे เคฌिเคจ เคซीเคा
เคीเคคू เคฆिเคฒ เคนเคฐ เคिเคธी เคा
เคจाเคฎ เคฌเคคा เคฎैं เคौเคจ เคนूँ
เคฌीเคฎाเคฐों เคा เคฎैं เคซैเคจ เคนूँ।
เคเคค्เคคเคฐ:
เคฒเคนเคธुเคจ
เคช्เคฐเคถ्เคจ 2.
เคชเคคा เคเคฐो-เคคुเคฎ्เคนाเคฐे เคเคฐ เคฎें เคाเคจे เคฎें เคौเคจ-เคौเคจ เคธे เคฎเคธाเคฒे เคाเคฎ เคฎें เคฒाเค เคाเคคे เคนैं। เคเคจเคी เคธूเคी เคฌเคจाเค। เค
เคชเคจे เคธाเคฅिเคฏों เคी เคธूเคी เคญी เคฆेเคो।
เคเคค्เคคเคฐ:
เคฎेเคฐे เคเคฐ เคฎें เคเคชเคฏोเค เคฎें เคเคจे เคตाเคฒे เคฎเคธाเคฒों เคी เคธूเคी-
เคนเคฒ्เคฆी, เคฒเคนเคธुเคจ, เคงเคจिเคฏा, เคช्เคฏाเค, เคीเคฐा, เคฎिเคฐ्เคी, เคाเคฒी เคฎिเคฐ्เค
เคช्เคฐเคถ्เคจ 3.
เค
เคชเคจे เคฆाเคฆा-เคฆाเคฆी/เคจाเคจा-เคจाเคจी เคธे เคชเคคा เคเคฐो, เคเคฌ เคตे เคฌเค्เคे เคฅे, เคคเคฌ เคเคจเคी เคฐเคธोเค เคฎें เคौเคจ-เคौเคจ เคธे เคฎเคธाเคฒे เค
เคงिเคเคคเคฐ เคเคธ्เคคेเคฎाเคฒ เคนोเคคे เคฅे?
เคเคค्เคคเคฐ:
เคเคฌ เคฎेเคฐे เคฆाเคฆा-เคฆाเคฆी เคฌเค्เคे เคฅे เคคो เคเคจเคी เคฐเคธोเค เคฎें เค
เคงिเคเคคเคฐ เคเคธ्เคคेเคฎाเคฒ เคนोเคจे เคตाเคฒे เคฎเคธाเคฒे-เคนเคฒ्เคฆी, เคงเคจिเคฏा, เคเคฐเคฎ เคฎเคธाเคฒा, เคฒเคนเคธुเคจ, เคช्เคฏाเค, เคฒाเคฒ เคฎिเคฐ्เค, เคाเคฒी เคฎिเคฐ्เค, เคฒौंเค, เคीเคฐा, เคคเคฅा เคฆाเคฒเคीเคจी เคฅे।
เคช्เคฐเคถ्เคจ 4.
เคเค เคเคธे เคฎเคธाเคฒे เคा เคจाเคฎ เคฒिเคो, เคो เคจเคฎเคीเคจ เคเคฐ เคฎीเค ी–เคฆोเคจों เคीเคें เคฎें เคกाเคฒा เคाเคคा เคนै।
เคเคค्เคคเคฐ:
เคเคฒाเคฏเคी।
เคช्เคฐเคถ्เคจ 5.
เคชเคคा เคเคฐो, เคाเคจे เคो เคเค्เคा เคฌเคจाเคจे เคे เคฒिเค เคเคธเคฎें เค्เคฏा เคกाเคฒा เคाเคคा เคนै?
เคเคค्เคคเคฐ:
เคเคฎ เคी เคเคाเค, เคฆเคนी, เคธिเคฐเคा เคฏा เคจींเคฌू। เคाเคจे เคो เคเค्เคा เคฌเคจाเคจे เคे เคฒिเค เคเคธเคฎें เคเคจเคฎें เคธे เคोเค เคเค เคกाเคฒा เคाเคคा เคนै।
เคเคจ.เคธी.เค.เคเคฐ.เคी. เคชाเค ्เคฏเคชुเคธ्เคคเค (เคชृเคท्เค เคธंเค्เคฏा 202)
เคช्เคฐเคถ्เคจ 1.
เคชเคคा เคเคฐो, เค्เคฏा เคคुเคฎ्เคนाเคฐे เคเคฒाเคे เคฎें เคिเคธी เคฎเคธाเคฒे เคे เคชौเคงे เคนैं? เคเคจเคे เคจाเคฎ เคฒिเคो।
เคเคค्เคคเคฐ:
เคนाँ, เคฎेเคฐे เคเคฒाเคे เคฎें เคนเคฒ्เคฆी, เคฒเคนเคธुเคจ เคคเคฅा เคช्เคฏाเค เคे เคชौเคงे เคนैं।
เคช्เคฐเคถ्เคจ 2.
เคเค्เคทा เคฎें เคुเค เคธाเคฌुเคค เคฎเคธाเคฒों เคे เคฅोเคก़े-เคธे เคจเคฎूเคจे เคฒाเค। เคเคเคก़े เคिเค เคเค เคฎเคธाเคฒों เคे เคจाเคฎ เคคाเคฒिเคा เคฎें เคฒिเคो। เค
เคชเคจी เคँเคें เคฌंเคฆ เคเคฐเคे เคธเคญी เคฎเคธाเคฒों เคो เคฌाเคฐी-เคฌाเคฐी เคธे เคूเคเคฐ เคเคฐ เคธँเคเคเคฐ เคชเคนเคाเคจเคจे เคी เคोเคถिเคถ เคเคฐो। เคिเคจ्เคนें เคคुเคฎ เคชเคนเคाเคจ เคชाเคคे เคนो, เคเคจเคे เคจाเคฎ เคे เคเคे เคธเคนी เคा เคจिเคถाเคจ (✓) เคฒเคाเค। เคจ เคชเคนเคाเคจ เคชाเคจे เคชเคฐ เคเคฒเคค เคा เคจिเคถाเคจ (✗) เคฒเคाเค।
| เค्เคฐ. เคธं. | เคฎเคธाเคฒे เคा เคจाเคฎ | เคธँเคเคเคฐ | เคूเคเคฐ |
| 1. | | | |
| 2. | | | |
| 3. | | | |
| 4. | | | |
| 5. | | | |
เคเคค्เคคเคฐ:
| เค्เคฐ. เคธं. | เคฎเคธाเคฒे เคा เคจाเคฎ | เคธँเคเคเคฐ | เคूเคเคฐ |
| 1. | เคฎिเคฐ्เค | ✓ | ✓ |
| 2. | เค
เคฆเคฐเค | ✓ | ✓ |
| 3. | เคฒเคนเคธुเคจ | ✓ | ✓ |
| 4. | เคนเคฒ्เคฆी | ✓ | ✓ |
| 5. | เคฒौंเค | ✓ | ✓ |
เคเคฒो เค
เคฌ เคฌเคจाเคँ, เคเคฒू เคी เคเคเคชเคी เคाเค।
เคช्เคฐเคถ्เคจ 1.
เคैเคธी เคฒเคी เคคुเคฎ्เคนें เคเคฒू เคी เคाเค?
เคเคค्เคคเคฐ:
เคเคฒू เคी เคाเค เคฎुเคे เคाเคซी เคธ्เคตाเคฆिเคท्เค เคฒเคी।
เคช्เคฐเคถ्เคจ 2.
เคธोเคो, เค
เคเคฐ เคाเค เคฎें เคฎเคธाเคฒे เคจ เคกाเคฒे เคนोเคคे, เคคो เคเคธเคा เคธ्เคตाเคฆ เคैเคธा เคนोเคคा?
เคเคค्เคคเคฐ:
เคฏเคน เคเคคเคจा เคเคเคชเคा เคจเคนीं เคนोเคคा।
เคช्เคฐเคถ्เคจ 3.
เคเค เคคเคฐเคน เคी เคाเค เคฌเคจाเคจा เคเคฐ เคธीเคो। เคเค्เคทा เคฎें เคเคธे เคฎिเคฒ-เคฌाँเค เคเคฐ เคाเค।
เคเคค्เคคเคฐ:
เคธ्เคตเคฏं เคเคฐो।
เคช्เคฐเคถ्เคจ 4.
เคเคฎ เคฎเคธाเคฒे เคเคฐ เคคेเค เคฎเคธाเคฒे เคตाเคฒी เคीเค เคाเคจे เคธे เคीเคญ เคชเคฐ เคैเคธा เคฒเคเคคा เคนै?
เคเคค्เคคเคฐ:
เคคेเค เคฎเคธाเคฒे เคตाเคฒी เคीเค เคाเคจे เคชเคฐ เคीเคญ เคชเคฐ เคคीเคा เคคเคฅा เค्เคฏाเคฆा เคเคเคชเคा เคฒเคเคคा เคนै। เคเคฌเคि เคเคฎ เคฎเคธाเคฒे เคตाเคฒी เคीเค เคाเคจे เคชเคฐ เคเคฎ เคเคเคชเคा เคคเคฅा เคเคฎ เคคीเคा เคฒเคเคคा เคนै।
