เคช्เคฐเคถ्เคจ-เค เคญ्เคฏाเคธ
( เคชाเค ्เคฏเคชुเคธ्เคคเค เคธे)
เคซिเคฐ เคธे เคฏाเคฆ เคเคฐें
เคช्เคฐเคถ्เคจ 1.
เคฏूเคฐोเคช เคฎें เคिเคธ เคคเคฐเคน เคे เคเคชเคก़ों เคी เคญाเคฐी เคฎाँเค เคฅी?
เคเคค्เคคเคฐ
เคฏूเคฐोเคช เคฎें เคเคชเคก़ों เคी เคฎाँเค
- เคฎเคธ्เคฒिเคจ (เคฎเคฒเคฎเคฒ)
- เคैเคฒिเคो (เคธूเคคी เคเคชเคก़ा)
- เคถिंเค्เค़ (เคींเค)
- เคाเคฎเคฆाเคจी (เคฌाเคฐीเค เคฎเคฒเคฎเคฒ)
เคช्เคฐเคถ्เคจ 2.
เคाเคฎเคฆाเคจी เค्เคฏा เคนै?
เคเคค्เคคเคฐ
เคाเคฎเคฆाเคจी
- เคाเคฎเคฆाเคจी เคเค เคคเคฐเคน เคा เคฌाเคฐीเค เคฎเคฒเคฎเคฒ เคนोเคคा เคนै, เคिเคธ เคชเคฐ เคเคฐเคे เคฎें เคธเคाเคตเคी เคिเคน्เคจ เคฌुเคจे เคนोเคคे เคนैं।
- เคเคธเคा เคฐंเค เคช्เคฐाเคฏः เคธเคฒेเคी เคเคฐ เคธเคซेเคฆ เคนोเคคा เคนै। เคเคฎเคคौเคฐ เคชเคฐ เคธूเคคी เคเคฐ เคธोเคจे เคे เคงाเคों เคा เคช्เคฐเคฏोเค เคिเคฏा เคाเคคा เคนै।
- เคฌंเคाเคฒ เคฎें เคขाเคा เคเคฐ เคธंเคฏुเค्เคค เคช्เคฐांเคค (เคตเคฐ्เคคเคฎाเคจ เคเคค्เคคเคฐ เคช्เคฐเคฆेเคถ) เคฎें เคฒเคเคจเค เคाเคฎเคฆाเคจी เคฌुเคจाเค เคे เคธเคฌเคธे เคฎเคนเคค्เคค्เคตเคชूเคฐ्เคฃ เคेंเคฆ्เคฐ เคฅे।
เคช्เคฐเคถ्เคจ 3.
เคฌंเคกाเคจा เค्เคฏा เคนै?
เคเคค्เคคเคฐ
เคฌंเคกाเคจा
- เคฌंเคกाเคจी เคถเคฌ्เคฆ เคा เคช्เคฐเคฏोเค เคเคฒे เคฏा เคธिเคฐ เคชเคฐ เคชเคนเคจเคจे เคตाเคฒे เคเคเค เคฐंเค เคे เคाเคชेเคฆाเคฐ เคुเคฒूเคฌंเคฆ เคे เคฒिเค เคिเคฏा เคाเคคा เคนै।
- เคฏเคน เคถเคฌ्เคฆ เคนिंเคฆी เคे เคฌाँเคงเคจा’ เคถเคฌ्เคฆ เคธे เคจिเคเคฒा เคนै। เคเคธ เคถ्เคฐेเคฃी เคฎें เคเคเค เคฐंเคों เคตाเคฒे เคเคธी เคฌเคนुเคค เคธाเคฐी เคिเคธ्เคฎ เคे เคเคชเคก़े เคเคคे เคฅे, เคिเคจ्เคนें เคฌाँเคงเคจे เคเคฐ เคฐंเคเคธाเคी เคी เคตिเคงिเคฏों เคธे เคนी เคฌเคจाเคฏा เคाเคคा เคฅा।
- เคฌंเคกाเคจा เคถैเคฒी เคे เคเคชเคก़े เค เคงिเคांเคถเคค: เคฐाเคเคธ्เคฅाเคจ เคเคฐ เคुเคเคฐाเคค เคฎें เคฌเคจाเค เคाเคคे เคฅे।
เคช्เคฐเคถ्เคจ 4.
เค
เคเคฐिเคฏा เคौเคจ เคนोเคคे เคนैं?
เคเคค्เคคเคฐ
เค
เคเคฐिเคฏा-เค
เคเคฐिเคฏा เคฒोเคนा เคฌเคจाเคจे เคตाเคฒे เคฒोเคों เคा เคเค เคธเคฎुเคฆाเคฏ เคฅा, เคो เคฎเคง्เคฏे เคญाเคฐเคค เคे เคाँเคตों เคฎें เคฐเคนเคคे เคฅे เคคเคฅा เคฒोเคนा เคเคฒाเคจे เคी เคเคฒा เคฎें เคจिเคชुเคฃ เคฅे।
เคช्เคฐเคถ्เคจ 5.
เคฐिเค्เคค เคธ्เคฅाเคจ เคญเคฐें :
(เค) เค
ंเค्เคฐेเค़ी เคा เคถिเค्เค़ เคถเคฌ्เคฆ เคนिंเคฆी เคे ………………. เคถเคฌ्เคฆ เคธे เคจिเคเคฒा เคนै।
เคเคค्เคคเคฐ
เคींเค,
(เค) เคीเคชू เคी เคคเคฒเคตाเคฐ …………….. เคธ्เคीเคฒ เคธे เคฌเคจी เคฅी।
เคเคค्เคคเคฐ
เคตुเค्เค,
(เค) เคญाเคฐเคค เคा เคเคชเคก़ा เคจिเคฐ्เคฏाเคค …………………. เคธเคฆी เคฎें เคिเคฐเคจे เคฒเคा।
เคเคค्เคคเคฐ
เคเคจ्เคจीเคธเคตीं।
เคเคเค เคตिเคाเคฐ เคเคฐें।
เคช्เคฐเคถ्เคจ 6.
เคตिเคญिเคจ्เคจ เคเคชเคก़ों เคे เคจाเคฎों เคธे เคเคจเคे เคเคคिเคนाเคธों เคे เคฌाเคฐे เคฎें เค्เคฏा เคชเคคा เคเคฒเคคा เคนै?
เคเคค्เคคเคฐ
เคเคชเคก़ों เคे เคจाเคฎों เคा เคเคคिเคนाเคธ
- เค
ंเค्เคฐेเคी เคी เคถिเค्เค़ เคถเคฌ्เคฆ เคนिंเคฆी เคे เคींเค’ เคถเคฌ्เคฆ เคธे เคจिเคเคฒा เคนै। เคนเคฎाเคฐे เคฏเคนाँ เคींเค เคฐंเคीเคจ เคซूเคฒ-เคชเคค्เคคिเคฏों เคตाเคฒे
เคोเคे เคाเคชे เคे เคเคชเคก़ों เคो เคเคนा เคाเคคा เคนै। - เคฌंเคกा! เคถเคฌ्เคฆ เคा เคช्เคฐเคฏोเค เคเคฒे เคฏा เคธिเคฐ เคชเคฐ เคฌाँเคงเคจे เคตाเคฒे เคเคเค เคฐंเค เคे เคाเคชेเคฆाเคฐ เคुเคฒूเคฌंเคฆ เคे เคฒिเค เคिเคฏा เคाเคคा เคนै। เคฏเคน เคถเคฌ्เคฆ เคนिंเคฆी เคे เคฌाँเคงเคจा’ เคถเคฌ्เคฆ เคธे เคจिเคเคฒा เคนै।
- ‘เคฎเคธ्เคฒिเคจ’ (เคฎเคฒเคฎเคฒ) เคถเคฌ्เคฆ เคा เคช्เคฐเคฏोเค เคเคฐाเค เคे เคฎोเคธूเคฒ เคถเคนเคฐ เคे เคเคงाเคฐ เคชเคฐ เคนै। เคฏूเคฐोเคช เคे เคต्เคฏाเคชाเคฐिเคฏों เคจे เคเคฐाเค เคे เคฎोเคธूเคฒ เคถเคนเคฐ เคฎें เค เคฐเคฌ เคต्เคฏाเคชाเคฐिเคฏों เคे เคชाเคธ เคฌाเคฐीเค เคฌुเคจाเค เคा เคเคชเคก़ा เคฆेเคा เคคो เคเคธे ‘เคฎเคธ्เคฒिเคจ’ เคเคนเคจे เคฒเคे।
เคช्เคฐเคถ्เคจ 7.
เคंเค्เคฒैंเคก เคे เคเคจ เคเคฐ เคฐेเคถเคฎ เคเคค्เคชाเคฆเคों เคจे เค
เค ाเคฐเคนเคตीं เคธเคฆी เคी เคถुเคฐुเคเคค เคฎें เคญाเคฐเคค เคธे เคเคฏाเคค เคนोเคจे เคตाเคฒे เคเคชเคก़े เคा เคตिเคฐोเคง เค्เคฏों เคिเคฏा เคฅा?
เคเคค्เคคเคฐ
เคญाเคฐเคค เคธे เคเคฏाเคค เคนोเคจे เคตाเคฒे เคเคชเคก़े เคा เคตिเคฐोเคง
- เคंเค्เคฒैंเคก เคฎें เคจเค-เคจเค เคเคชเคก़ा เคाเคฐเคाเคจे เคुเคฒ เคฐเคนे เคฅे। เค ंเค्เคฐेเค़ เคเคชเคก़ा เคเคค्เคชाเคฆเค เค เคชเคจे เคฆेเคถ เคฎें เคेเคตเคฒ เค เคชเคจा เคนी เคเคชเคก़ा เคฌेเคเคจा เคाเคนเคคे เคฅे।
- เคंเค्เคฒैंเคก เคे เคเคจ เคต เคฐेเคถเคฎ เคจिเคฐ्เคฎाเคคा เคญाเคฐเคคीเคฏ เคเคชเคก़े เคी เคฒोเคเคช्เคฐिเคฏเคคा เคธे เคชเคฐेเคถाเคจ เคฅे।
- เค เคฌ เคธเคซेเคฆ เคฎเคฒเคฎเคฒ เคฏा เคฌिเคจा เคฎाँเคก़ เคตाเคฒे เคोเคฐे เคญाเคฐเคคीเคฏ เคเคชเคก़े เคชเคฐ เคंเค्เคฒैंเคก เคฎें เคนी เคญाเคฐเคคीเคฏ เคกिเคाเคเคจ เคाเคช เคाเคจे เคฒเคे।
เคช्เคฐเคถ्เคจ 8.
เคฌ्เคฐिเคेเคจ เคฎें เคเคชाเคธ เคเคฆ्เคฏोเค เคे เคตिเคाเคธ เคธे เคญाเคฐเคค เคे เคเคชเคก़ा เคเคค्เคชाเคฆเคों เคชเคฐ เคिเคธ เคคเคฐเคน เคे เคช्เคฐเคญाเคต เคชเคก़े?
เคเคค्เคคเคฐ
เคญाเคฐเคค เคे เคเคชเคก़ा เคเคค्เคชाเคฆเคों เคชเคฐ เคช्เคฐเคญाเคต|
- เค เคฌ เคญाเคฐเคคीเคฏ เคเคชเคก़े เคो เคฏूเคฐोเคช เคเคฐ เค เคฎเคฐीเคा เคे เคฌाเคाเคฐों เคฎें เคฌ्เคฐिเคिเคถ เคเคฆ्เคฏोเคों เคฎें เคฌเคจे เคเคชเคก़ों เคธे เคช्เคฐเคคिเคธ्เคชเคฐ्เคงा เคเคฐเคจी เคชเคก़เคคी เคฅी।
- เคญाเคฐเคค เคธे เคंเค्เคฒैंเคก เคो เคเคชเคก़े เคा เคจिเคฐ्เคฏाเคค เคเค िเคจ เคนो เคเคฏा, เค्เคฏोंเคि เคฌ्เคฐिเคिเคถ เคธเคฐเคाเคฐ เคจे เคญाเคฐเคค เคธे เคเคจे เคตाเคฒे เคเคชเคก़े เคชเคฐ เคญाเคฐी เคธीเคฎा เคถुเคฒ्เค เคฒเคा เคฆिเค เคฅे।
- เคฌ्เคฐिเคिเคถ เคเคฐ เคฏूเคฐोเคชीเคฏ เคंเคชเคจिเคฏों เคจे เคญाเคฐเคคीเคฏ เคฎाเคฒ เคเคฐीเคฆเคจा เคฌंเคฆ เคเคฐ เคฆिเคฏा เคเคฐ เคเคธเคे เคเคेंเคों เคจे เคคเคฏเคถुเคฆा เคเคชूเคฐ्เคคि เคे เคฒिเค เคฌुเคจเคเคฐों เคो เคชेเคถเคी เคฆेเคจा เคฌंเคฆ เคเคฐ เคฆिเคฏा।
- เคंเค्เคฒैंเคก เคฎें เคฌเคจे เคธूเคคी เคเคชเคก़े เคจे เคเคจ्เคจเคธเคตीं เคธเคฆी เคी เคถुเคฐुเคเคค เคคเค เคญाเคฐเคคीเคฏ เคเคชเคก़े เคो เค เคซ्เคฐीเคा, เค เคฎเคฐीเคा เคเคฐ เคฏूเคฐोเคช เคे เคชเคฐंเคชเคฐाเคเคค เคฌाเคाเคฐों เคธे เคฌाเคนเคฐ เคเคฐ เคฆिเคฏा। เคเคจเคी เคตเคเคน เคธे เคนเค़ाเคฐों เคฌुเคจเคเคฐ, เคฒाเคों เคธूเคค เคाเคคเคจे เคตाเคฒी เค्เคฐाเคฎीเคฃ เคฎเคนिเคฒाเคँ เคฌेเคฐोเคเคाเคฐ เคนो เคเคं।
เคช्เคฐเคถ्เคจ 9.
เคเคจ्เคจीเคธเคตीं เคธเคฆी เคฎें เคญाเคฐเคคीเคฏ เคฒौเคน เคช्เคฐเคเคฒเคจ เคเคฆ्เคฏोเค เคा เคชเคคเคจ เค्เคฏों เคนुเค?
เคเคค्เคคเคฐ
เคเคจ्เคจीเคธเคตीं เคธเคฆी เคฎें เคญाเคฐเคคीเคฏ เคฒौเคน เคช्เคฐเคเคฒเคจ เคเคฆ्เคฏोเค เคा เคชเคคเคจ
- เคเคชเคจिเคตेเคถिเค เคธเคฐเคाเคฐ เคे เคจเค เคตเคจ เคाเคจूเคจों เคจे เคตเคจों เคो เคเคฐเค्เคทिเคค เคोเคทिเคค เคเคฐ เคฆिเคฏा। เคตเคจों เคฎें เคฒोเคों เคे เคช्เคฐเคตेเคถ เคชเคฐ เคชाเคฌंเคฆी เคฒเคเคจे เคे เคाเคฐเคฃ เคฒौเคน เคช्เคฐเคเคฒเคों เคे เคฒिเค เคोเคฏเคฒा เคฌเคจाเคจे เคे เคฒिเค เคฒเคเคก़ी เคฎिเคฒเคจा เคฌंเคฆ เคนो เคเคฏी।
- เคเคจ्เคจीเคธเคตीं เคธเคฆी เคे เค ंเคค เคคเค เคฌ्เคฐिเคेเคจ เคธे เคฒोเคนे เคเคฐ เคเคธ्เคชाเคค เคा เคเคฏाเคค เคนोเคจे เคฒเคा, เคिเคธเคे เคाเคฐเคฃ เคธ्เคฅाเคจीเคฏ เคช्เคฐเคाเคฒเคों เคฆ्เคตाเคฐा เคฌเคจाเค เคा เคฐเคนे เคฒोเคนे เคी เคฎाँเค เคเคฎ เคนोเคจे เคฒเคी।
- เคुเค เค्เคทेเคค्เคฐों เคฎें เคธเคฐเคाเคฐ เคจे เคंเคเคฒों เคฎें เคช्เคฐเคตेเคถ เคी เค เคจुเคฎเคคि เคฆे เคฆी, เคฒेเคिเคจ เคช्เคฐเคाเคฒเคों เคो เค เคชเคจी เคช्เคฐเคค्เคฏेเค เคญเค्เคी เคे เคฒिเค เคตเคจ เคตिเคญाเค เคो เคฌเคนुเคค เคญाเคฐी เคैเค्เคธ เคฆेเคจे เคชเคก़เคคे เคฅे, เคिเคธเคธे เคเคจเคी เคเคฏ เคฎें เคเคฎी เค เคเคฏी!
เคช्เคฐเคถ्เคจ 10.
เคญाเคฐเคคीเคฏ เคตเคธ्เคค्เคฐोเคฆ्เคฏोเค เคो เค
เคชเคจे เคถुเคฐुเคเคคी เคธाเคฒों เคฎें เคिเคจे เคธเคฎเคธ्เคฏाเคं เคธे เคूเคเคจा เคชเคก़ा?
เคเคค्เคคเคฐ
เคญाเคฐเคคीเคฏ เคตเคธ्เคค्เคฐोเคฆ्เคฏोเค เคी เคถुเคฐुเคเคคी เคธเคฎเคธ्เคฏाเคँ
- เคเคธ เคเคฆ्เคฏोเค เคो เคฌ्เคฐिเคेเคจ เคธे เคเค เคธเคธ्เคคे เคเคชเคก़ों เคा เคฎुเคाเคฌเคฒा เคเคฐเคจा เคชเคก़ा।
- เค เคงिเคเคคเคฐ เคฆेเคถों เคฎें เคธเคฐเคाเคฐें เคเคฏाเคคिเคค เคตเคธ्เคคुเคं เคชเคฐ เคธीเคฎा เคถुเคฒ्เค เคฒเคा เคเคฐ เค เคชเคจे เคเคฆ्เคฏोเคों เคो เคช्เคฐเคคिเคธ्เคชเคฐ्เคงा เคธे เคฌเคी เคฐเคนी เคฅी, เคชเคฐंเคคु เคญाเคฐเคค เคฎें เคเคชเคจिเคตेเคถिเค เคธเคฐเคाเคฐ เคจे เคญाเคฐเคคीเคฏ เคธ्เคฅाเคจीเคฏ เคเคฆ्เคฏोเคों เคो เคเคธी เคธुเคฐเค्เคทा เคจเคนीं เคฆी।
- 1880 เคคเค เคญाเคฐเคค เคे เคธूเคคी เคเคชเคก़ा เคชเคนเคจเคจे เคตाเคฒे เคฒเคเคญเค เคฆो เคคिเคนाเค เคฒोเค เคฌ्เคฐिเคेเคจ เคฎें เคฌเคจा เคเคชเคก़ा เคชเคนเคจเคจे เคฒเคे เคฅे, เคिเคธเคธे เคนเค़ाเคฐों เคฌुเคจเคเคฐ เคคเคฅा เคฒाเคों เคธूเคค เคाเคคเคจे เคตाเคฒी เค्เคฐाเคฎीเคฃ เคฎเคนिเคฒाเคँ เคฌेเคฐोเคเคाเคฐ เคนो เคเคฏीं।
เคช्เคฐเคถ्เคจ 11.
เคชเคนเคฒे เคฎเคนाเคฏुเคฆ्เคง เคे เคฆौเคฐाเคจ เค
เคชเคจा เคธ्เคीเคฒ เคเคค्เคชाเคฆเคจ เคฌเคข़ाเคจे เคฎें เคिเคธ्เคो เคो เคिเคธ เคฌाเคค เคธे เคฎเคฆเคฆ เคฎिเคฒी?
เคเคค्เคคเคฐ
เคिเคธ्เคो เคो เค
เคชเคจा เคธ्เคीเคฒ เคเคค्เคชाเคฆเคจ เคฌเคข़ाเคจे เคฎें เคฎเคฆเคฆ-
(i) เคธเคจ् 1914 เคฎें เคชเคนเคฒा เคตिเคถ्เคต เคฏुเคฆ्เคง เคถुเคฐू เคนुเค। เคฌ्เคฐिเคेเคจ เคฎें เคเคค्เคชाเคฆिเคค เคเคธ्เคชाเคค เคी เคเคชเคค เคฏूเคฐोเคช เคฎें เคฏुเคฆ्เคง เคी เคฎाँเคों เคो เคชूเคฐा เคเคฐเคจे เคे เคฒिเค เคนोเคจे เคฒเคी।
(ii) เคญाเคฐเคค เคเคจे เคตाเคฒे เคฌ्เคฐिเคिเคถ เคธ्เคीเคฒ เคी เคฎाเคค्เคฐा เคฎें เคญाเคฐी เคिเคฐाเคตเค เคเค เคเคฐ เคญाเคฐเคคीเคฏ เคฐेเคฒเคตे เคญी เคชเคเคฐिเคฏों เคी เคเคชूเคฐ्เคคि เคे เคฒिเค เคिเคธ्เคो เคชเคฐ เคเคถ्เคฐिเคค เคนो เคเคฏा।
(iii) เคเคชเคจिเคตेเคถिเค เคธเคฐเคाเคฐ เคจे เคฏुเคฆ्เคง เคฒंเคฌा เคींเคเคจे เคी เคธ्เคฅिเคคि เคฎें เคिเคธ्เคो เคो เคฏुเคฆ्เคง เคे เคฒिเค เคोเคฒों เคे เคोเคฒ เคเคฐ เคฐेเคฒเคाเคก़िเคฏों เคे เคชเคนिเค เคฌเคจाเคจे เคा เคाเคฎ เคธौंเคช เคฆिเคฏा।
(iv) เคเคชเคจिเคตेเคถिเค เคธเคฐเคाเคฐ 1919 เคคเค เคिเคธ्เคो เคฎें เคฌเคจเคจे เคตाเคฒे 90 เคช्เคฐเคคिเคถเคค เคเคธ्เคชाเคค เคो เคเคฐीเคฆ เคฒेเคคी เคฅी เคเคฐ เคुเค เคธเคฎเคฏ เคฌाเคฆ เคिเคธ्เคो เคธเคฎूเคे เคฌ्เคฐिเคिเคถ เคธाเคฎ्เคฐाเค्เคฏ เคฎें เคเคธ्เคชाเคค เคा เคธเคฌเคธे เคฌเคก़ा เคाเคฐเคाเคจा เคฌเคจ เคเคฏा เคนै।
