เคเค्เคทा : 7
เคตिเคทเคฏ : เคตिเค्เคाเคจ
เค
เคง्เคฏाเคฏ : 5 เค
เคฎ्เคฒ, เค्เคทाเคฐเค เคเคฐ เคฒเคตเคฃ
เคชाเค เคธे เคुเคก़े เค เคจ्เคฏ เคฎเคนเคค्เคตเคชूเคฐ्เคฃ เคช्เคฐเคถ्เคจ เคเคค्เคคเคฐ
เคช्เคฐเคถ्เคจ 1 – เค्เคฏा เคฎैं เคธเคญी เคชเคฆाเคฐ्เคฅों เคा เคธ्เคตाเคฆ เค्เคाเคค เคเคฐเคจे เคे เคฒिเค เคเคจ्เคนें เคเค เคธเคเคคा เคนूँ ? เคจเคนीं। เค्เคฏा เคคुเคฎเคจे เคेเคคाเคตเคจी เคจเคนीं เคชเคข़ी ? เคนเคฎें เค เค्เคाเคค เคชเคฆाเคฐ्เคฅों เคो เคจเคนीं เคเคเคจा เคाเคนिเค। เคฏे เคนเคฎें เคนाเคจि เคชเคนुँเคा เคธเคเคคे เคนैं।
เคเคค्เคคเคฐ:- เคนเคฎें เคिเคธी เคญी เคตเคธ्เคคु เคो เคคเคฌ เคคเค เคจเคนीं เคเคเคจा เคाเคนिเค เคเคฌ เคคเค เคเคธा เคเคฐเคจे เคे เคฒिเค เคนเคฎें เคเคนा เคจा เคाเค। เคนเคฎें เคिเคธी เคญी เคตเคธ्เคคु เคो เคคเคฌ เคคเค เคธ्เคชเคฐ्เคถ เคญी เคจเคนीं เคเคฐเคจा เคाเคนिเค।
เค เคญ्เคฏाเคธ
เคช्เคฐเคถ्เคจ 1 – เค เคฎ्เคฒों เคเคฐ เค्เคทाเคฐเคों เคे เคฌीเค เค ंเคคเคฐ เคฌเคคाเคเค।
เคเคค्เคคเคฐ :- เค เคฎ्เคฒ :- เค เคฎ्เคฒ เคเค्เคे เคนोเคคे เคนैं। เค เคฎ्เคฒ เคจीเคฒे เคฒिเคเคฎเคธ เคो เคฒाเคฒ เคเคฐ เคฆेเคคे เคนैं। เค เคฎ्เคฒ เคธ्เคชเคฐ्เคถ เคเคฐเคจे เคชเคฐ เคธाเคฌुเคจ เคी เคคเคฐเคน เคिเคเคจे เคจเคนीं เคนोเคคे। เค เคฎ्เคฒ เคซिเคจोเคฒ्เคซเคฅेเคฒिเคจ เคा เคฐंเค เคจเคนीं เคฌเคฆเคฒเคคे।
เค्เคทाเคฐเค :- เค्เคทाเคฐเค เคเคก़เคตे เคนोเคคे เคนैं। เค्เคทाเคฐเค เคฒाเคฒ เคฒिเคเคฎเคธ เคो เคจीเคฒा เคเคฐ เคฆेเคคे เคนैं। เค्เคทाเคฐเค เคธ्เคชเคฐ्เคถ เคเคฐเคจे เคชเคฐ เคธाเคฌुเคจ เคी เคคเคฐเคน เคिเคเคจे เคฒเคเคคे เคนैं। เค्เคทाเคฐเค เคซिเคจोเคฒ्เคซเคฅेเคฒिเคจ เคे เคฐंเค เคो เคुเคฒाเคฌी เคเคฐ เคฆेเคคे เคนै।
เคช्เคฐเคถ्เคจ 2 – เค เคจेเค เคเคฐेเคฒू เคเคค्เคชाเคฆों, เคैเคธे เคिเคก़เคी เคธाเคซ़ เคเคฐเคจे เคे เคฎाเคฐ्เคเคों เคเคฆि เคฎें เค เคฎोเคจिเคฏा เคชाเคฏा เคाเคคा เคนै। เคฏे เคฒाเคฒ เคฒिเคเคฎเคธ เคो เคจीเคฒा เคเคฐ เคฆेเคคे เคนै। เคเคจเคी เคช्เคฐเคृเคคि เค्เคฏा เคนै ?
เคเคค्เคคเคฐ :- เค्เคทाเคฐเค เคฒाเคฒ เคฒिเคเคฎเคธ เคो เคจीเคฒ เคฐंเค เคฎें เคฌเคฆเคฒ เคฆेเคคी เคนैं। เคเคธเคฒिเค เค เคฎोเคจिเคฏा เคी เคช्เคฐเคृเคคि เค्เคทाเคฐीเคฏ เคนै।
เคช्เคฐเคถ्เคจ 3 – เคเคธ เคธ्เคฐोเคค เคा เคจाเคฎ เคฌเคคाเคเค, เคिเคธเคธे เคฒिเคเคฎเคธ เคตिเคฒเคฏเคจ เคो เคช्เคฐाเคช्เคค เคिเคฏा เคाเคคा เคนै। เคเคธ เคตिเคฒเคฏเคจ เคा เค्เคฏा เคเคชเคฏोเค เคนै ?
เคเคค्เคคเคฐ :- เคฒाเคเคेเคจ เคธे เคฒिเคเคฎเคธ เคตिเคฒिเคฏเคฎ เคช्เคฐाเคช्เคค เคिเคฏा เคाเคคा เคนै। เคฏเคน เคธूเคเค เคे เคฐूเคช เคฎें เคช्เคฐเคฏोเค เคฎें เคฒाเคฏा เคाเคคा เคนै เค เคฐ्เคฅाเคค เคเคธเคा เคเคชเคฏोเค เคฏเคน เคชเคคा เคฒเคाเคจे เคे เคฒिเค เคिเคฏा เคाเคคा เคนै เคि เคोเค เคชเคฆाเคฐ्เคฅ เค เคฎ्เคฒीเคฏ เคนै เค เคฅเคตा เค्เคทाเคฐเคीเคฏ/เค เคฎ्เคฒीเคฏ เคตिเคฒเคฏเคจ เคฎें เคฒिเคเคฎเคธ เคा เคฐंเค เคฒाเคฒ เคนो เคाเคคा เคนै เคชเคฐंเคคु เค्เคทाเคฐเคीเคฏ เคตिเคฒเคฏเคจ เคฎें เคฏเคน เคจीเคฒा เคนो เคाเคคा เคนै।
เคช्เคฐเคถ्เคจ 4 – เค्เคฏा เคเคธुเคค เคเคฒ เค เคฎ्เคฒीเคฏ/ เค्เคทाเคฐเคीเคฏ/ เคเคฆाเคธीเคจ เคนोเคคा เคนै ? เคเคช เคเคธเคी เคชुเคท्เคि เคैเคธे เคเคฐेंเคे।
เคเคค्เคคเคฐ :- เคเคธुเคค เคเคฒ เคเคฆाเคธीเคจ เคนोเคคा เคนै। เคฒिเคเคฎเคธ เคชเคค्เคฐ เคा เคช्เคฐเคฏोเค เคเคธे เคชเคฐเคा เคा เคธเคเคคा เคนै। เคเคธुเคค เคเคฒ เคฒिเคเคฎเคธ เคชเคค्เคฐ เคชเคฐ เคोเค เคช्เคฐเคญाเคต เคจเคนीं เคกाเคฒเคคा เคฏाเคจी เคฏเคน เคจीเคฒे เค เคฅเคตा เคฒाเคฒ เคฒिเคเคฎเคธ เคชเคค्เคฐ เคे เคฐंเค เคฎें เคชเคฐिเคตเคฐ्เคคเคจ เคจเคนीं เคเคฐเคคा। เคเคธเคฒिเค เคเคธुเคค เคเคฒ เคเคฆाเคธीเคจ เคนै।
เคช्เคฐเคถ्เคจ 5 – เคเคฆाเคธीเคจीเคเคฐเคฃ เคे เคช्เคฐเค्เคฐเคฎ เคो เคเค เคเคฆाเคนเคฐเคฃ เคฆेเคคे เคนुเค เคธเคฎเคाเคเค।
เคเคค्เคคเคฐ:- เคिเคธी เค เคฎ्เคฒ เคเคฐ เค्เคทाเคฐเค เคे เคฌीเค เคนोเคจे เคตाเคฒी เค เคญिเค्เคฐिเคฏा เคเคฆाเคธीเคจीเคเคฐเคฃ เคเคนเคฒाเคคी เคนै। เคเคธ เคช्เคฐเคเคฐเคฃ เคฎें เคเคท्เคฎा เคे เคจिเคฐเคฎुเค्เคค เคนोเคจे เคे เคธाเคฅ เคธाเคฅ เคฒเคตเคจ เคเคฐ เคเคฒ เคจिเคฐ्เคฎिเคค เคนोเคคे เคนैं।
เค เคฎ्เคฒ + เค्เคทाเคฐเค ——- เคฒเคตเคฃ + เคเคฒ
เค เคญिเค्เคฐिเคฏा :- เคนाเคเคก्เคฐोเค्เคฒोเคฐिเค เค เคฎ्เคฒ + เคธोเคกिเคฏเคฎ เคนाเคเคก्เคฐเคเค्เคธाเคเคก
(NaOH) ——- เคธोเคกिเคฏเคฎ เค्เคฒोเคฐाเคเคก (NaCI) + เคเคฒ + เคเคท्เคฎा
เคช्เคฐเคถ्เคจ 6 – เคจिเคฎ्เคจเคฒिเคिเคค เคเคฅเคจ เคฏเคฆि เคธเคนी เคนै, เคคो (T) เค เคฅเคตा เคเคฒเคค เคนै เคคो (F) เคฒिเคिเค।
(เค) เคจाเคเค्เคฐिเค เค เคฎ्เคฒ เคฒाเคฒ เคฒिเคเคฎเคธ เคो เคจीเคฒा เคเคฐ เคฆेเคคा เคนै।
(เค) เคธोเคกिเคฏเคฎ เคนाเคเคก्เคฐॉเค्เคธाเคเคก เคจीเคฒे เคฒिเคเคฎเคธ เคो เคฒाเคฒ เคเคฐ เคฆेเคคा เคนै।
(เค) เคธोเคกिเคฏเคฎ เคนाเคเคก्เคฐॉเค्เคธाเคเคก เคเคฐ เคนाเคเคก्เคฐोเค्เคฒोเคฐिเค เค เคฎ्เคฒ เคเค – เคฆूเคธเคฐे เคो เคเคฆाเคธीเคจ เคเคฐเคे เคฒเคตเคฃ เคเคฐ เคเคฒ เคฌเคจाเคคे เคนैं।
(เค) เคธूเคเค เคตเคน เคชเคฆाเคฐ्เคฅ เคนै, เคो เค เคฎ्เคฒीเคฏ เคเคฐ เค्เคทाเคฐเคीเคฏ เคตिเคฒเคฏเคจों เคฎें เคญिเคจ्เคจ เคฐंเค เคฆिเคाเคคा เคนै।
(เค) เคฆंเคค เค्เคทเคฏ, เค्เคทाเคฐ เคी เคเคชเคธ्เคฅिเคคि เคे เคाเคฐเคฃ เคนोเคคा เคนै।
เคเคค्เคคเคฐ:- (เค) F, (เค) F, (เค) T, (เค) T, (เค) F
เคช्เคฐเคถ्เคจ 7 – เคฆोเคฐเคी เคे เคฐैเคธ्เคोเคฐेเคจ्เค เคฎें เคถीเคคเคฒ (เคฎृเคฆु) เคชेเคฏ เคी เคुเค เคฌोเคคเคฒें เคนैं। เคฒेเคिเคจ เคฆुเคฐ्เคญाเค्เคฏ เคธे เคตे เคिเคน्เคจिเคค เคจเคนीं เคนै। เคเคธे เค्เคฐाเคนเคों เคी เคฎांเค เคे เค เคจुเคธाเคฐ เคชेเคฏ เคชเคฐोเคธเคจे เคนै। เคเค เค्เคฐाเคนเค เค เคฎ्เคฒीเคฏ เคชेเคฏ เคाเคนเคคा เคนै, เคฆूเคธเคฐा เค्เคทाเคฐเคीเคฏ เคเคฐ เคคीเคธเคฐा เคเคฆाเคธीเคจ เคชเคฏ เคाเคนเคคा เคนै। เคฆोเคฐเคी เคฏเคน เคैเคธे เคคเคฏ เคเคฐेเคा, เคि เคौเคจ – เคธी เคฌोเคคเคฒ เคिเคธ เค्เคฐाเคนเค เคो เคฆเคจी เคนै।
เคเคค्เคคเคฐ :- เค เคฎ्เคฒ, เค्เคทाเคฐ เคต เคเคฆाเคธीเคจ เคชेเคฏ เคชเคฆाเคฐ्เคฅों เคा เคชเคฐीเค्เคทเคฃ เคธूเคเค เคी เคธเคนाเคฏเคคा เคธे เคिเคฏा เคाเคเคा। เคตเคน เคฒिเคเคฎเคธ เคชเคค्เคฐ เคा เคช्เคฐเคฏोเค เคเคฐ เคธเคเคคा เคนै।
- เคฏเคฆि เคชेเคฏ เคชเคฆाเคฐ्เคฅ เคा เคจเคฎूเคจा เคจीเคฒे เคฒिเคเคฎเคธ เคो เคฒाเคฒ เคเคฐ เคฆेเคคा เคนै เคคो เคชेเคฏ เคชเคฆाเคฐ्เคฅ เค เคฎ्เคฒीเคฏ เคนोเคा।
- เคฏเคฆि เคชेเคฏ เคชเคฆाเคฐ्เคฅ เคा เคจเคฎूเคจा เคฒाเคฒ เคฒिเคเคฎเคธ เคो เคจीเคฒा เคเคฐ เคฆेเคคा เคนै เคคो เคชेเคฏ เคชเคฆाเคฐ्เคฅ เค्เคทाเคฐीเคฏ เคนोเคा।
- เคฏเคฆि เคชेเคฏ เคชเคฆाเคฐ्เคฅ เคा เคจเคฎूเคจा เคฒिเคเคฎเคธ เคชเคค्เคฐ เคชเคฐ เคोเค เคช्เคฐเคญाเคต เคจเคนीं เคกाเคฒเคคा เคคो เคชेเคฏ เคชเคฆाเคฐ्เคฅ เคเคฆाเคธीเคจ เคนोเคा।
เคช्เคฐเคถ्เคจ 8 -เคธเคฎเคाเคเค, เคเคธा เค्เคฏों เคนोเคคा เคนै:-
(เค) เคเคฌ เคเคช เค เคคिเค เคฎ्เคฒเคคा เคธे เคชीเคก़िเคค เคนोเคคे เคนैं, เคคो เคช्เคฐเคคिเค เคฎ्เคฒ เคी เคोเคฒी เคฒेเคคे เคนैं।
(เค) เคเคฌ เคींเคी เคाเคเคคी เคนै, เคคो เคค्เคตเคा เคชเคฐ เคैเคฒेเคฎाเคเคจ เคा เคตिเคฒเคฏเคจ เคฒเคाเคฏा เคाเคคा เคนै।
(เค) เคाเคฐเคाเคจे เคे เค เคชเคถिเคท्เค เคो เคเคฒाเคถเคฏों เคฎें เคฌเคนाเคจे เคธे เคชเคนเคฒे เคเคธे เคเคฆाเคธीเคจ เคिเคฏा เคाเคคा เคนै।
เคเคค्เคคเคฐ :- (เค) เค เคฎाเคถเคฏ เคฎें เค เคค्เคฏเคงिเค เคฎाเคค्เคฐा เคฎें เค เคฎ्เคฒ เคนोเคจे เคธे เค เคฎ्เคฒीเคฏเคคा เคนोเคคी เคนै। เคเคธे เค เคชाเคเคจ เคนोเคคा เคนै। เค เคชाเคเคจ เคธे เคुเคเคाเคฐा เคชाเคจे เคे เคฒिเค เคนเคฎें เคช्เคฐเคคि เค เคฎ्เคฒ เคी เคोเคฒी เคฒेเคคे เคนैं। เคฏเคน เค เคค्เคฏเคงिเค เค เคฎ्เคฒ เคो เคเคฆाเคธीเคจ เคเคฐเคคी เคนै।
(เค) เคเคฌ เคींเคी เคฏा เคฎเคงुเคฎเค्เคी เคाเคเคคी เคนै, เคคो เคตเคน เคนเคฎाเคฐे เคถเคฐीเคฐ เคฎें เคซाเคฐ्เคฎिเค เค เคฎ्เคฒ เคोเคก़เคคी เคนै เคो เคนเคฎें เคชीเคก़ा เคชเคนुंเคाเคคा เคนै। เคเคธเคे เคฒिเค เคนเคฎ เคค्เคตเคा เค เค्เคा เคชเคฐ เคैเคฒेเคฎाเคเคจ เคा เคตिเคฒเคฏเคจ เคฒเคाเคคे เคนैं เค्เคฏोंเคि เคैเคฒेเคฎाเคเคจ เคตिเคฒिเคฏเคจ เค्เคทाเคฐीเคฏ เคนोเคคा เคนै। เคฏเคน เค เคฎ्เคฒ เคो เคเคฆाเคธीเคจ เคเคฐเคे เคนเคฎें เคฆเคฐ्เคฆ เคธे เคเคฐाเคฎ เคชเคนुंเคाเคคा เคนै।
(เค) เคाเคฐเคाเคจों เคे เค เคชเคถिเคท्เคों เคो เคเคฒाเคถเคฏों เคฎें เคฌเคนाเคจे เคธे เคชเคนเคฒे เคเคฆाเคธीเคจ เคिเคฏा เคाเคคा เคนै, เคคाเคि เค เคชเคถिเคท्เคों เคฎें เคเคชเคธ्เคฅिเคค เค เคฎ्เคฒीเคฏเคคा เคฏा เค्เคทाเคฐीเคฏเคคा เคเคฒीเคฏ เคीเคตों เคो เค्เคทเคคि เคจ เคชเคนुँเคाเค।
เคช्เคฐเคถ्เคจ 9 -เคเคชเคो เคคीเคจ เคฆ्เคฐเคต เคฆिเค เคเค เคนैं, เคिเคจเคฎें เคธे เคเค เคนाเคเคก्เคฐोเค्เคฒोเคฐिเค เค เคฎ्เคฒ เคนै, เคฆूเคธเคฐा เคธोเคกिเคฏเคฎ เคนाเคเคก्เคฐॉเค्เคธाเคเคก เคเคฐ เคคीเคธเคฐा เคถเค्เคเคฐ เคा เคตिเคฒเคฏเคจ เคนै। เคเคช เคนเคฒ्เคฆी เคो เคธूเคเค เคे เคฐूเคช เคฎें เคเคชเคฏोเค เคเคฐเคे เคเคจเคी เคชเคนเคाเคจ เคैเคธे เคเคฐेंเคे ?
เคเคค्เคคเคฐ :- เคฏเคน เค्เคทाเคฐเคीเคฏ เคตिเคฒเคฏเคจ เคे เคธाเคฅ เคฒाเคฒ เคฐंเค เคฆेเคคा เคนै เคชเคฐंเคคु เค เคฎ्เคฒीเคฏ เคเคตं เคเคฆाเคธीเคจ เคตिเคฒเคฏเคจ เคฎें เคเคธเคे เคฐंเค เคชเคฐ เคोเค เคช्เคฐเคญाเคต เคจเคนीं เคนोเคคा। เคนเคฎ เคฆिเค เคเค เคตिเคฒเคฏเคจ เคो เคฒेเคคे เคนैं เคคเคฅा เคเคธเคฎें เคนเคฒ्เคฆी เคा เคชाเคเคกเคฐ เคกाเคฒเคคे เคนैं। เคฏเคฆि เคฏเคน เคฒाเคฒ เคนो เคाเคคा เคนै เคคो เคฆिเคฏा เคเคฏा เคตिเคฒเคฏเคจ เคธोเคกिเคฏเคฎ เคนाเคเคก्เคฐॉเค्เคธाเคเคก เคนै। เค เคฌ เคฌूंเคฆ เคฌूंเคฆ เคเคฐเคे เคฆिเค เคเค เคฆूเคธเคฐे เคตिเคฒเคฏเคจ เคो เคกाเคฒเคคे เคนैं, เคฏเคฆि เคชीเคฒा เคฐंเค เคตाเคชเคธ เค เคाเคคा เคนै เคคो เคตिเคฒเคฏเคจ เค เคฎ्เคฒीเคฏ เคนै เคเคฐ เคฏเคฆि เคोเค เคชเคฐिเคตเคฐ्เคคเคจ เคจเคนीं เคนोเคคा เคคो เคฆिเคฏा เคเคฏा เคตिเคฒเคฏเคจ เคเคฆाเคธीเคจ เคนै।
เคช्เคฐเคถ्เคจ 10 – เคจीเคฒे เคฒिเคเคฎเคธ เคชเคค्เคฐ เคो เคเค เคตिเคฒเคฏเคจ เคฎें เคกुเคฌोเคฏा เคเคฏा। เคฏเคน เคจीเคฒा เคนी เคฐเคนเคคा เคนै। เคตिเคฒเคฏเคจ เคी เคช्เคฐเคृเคคि เค्เคฏा เคนै ? เคธเคฎเคाเคเค।
เคเคค्เคคเคฐ :- เคตिเคฒเคฏเคจ เคเคฆाเคธीเคจ เคฏा เค्เคทाเคฐीเคฏ เคฆोเคจों เคนी เคนो เคธเคเคคे เคนैं। เค्เคฏोंเคि เคฆोเคจों เคนी เคจीเคฒे เคฒिเคเคฎเคธ เคชเคค्เคฐ เคชเคฐ เคोเค เคช्เคฐเคญाเคต เคจเคนीं เคกाเคฒเคคे।
เคช्เคฐเคถ्เคจ 11 – เคจिเคฎ्เคจเคฒिเคिเคค เคตเค्เคคเคต्เคฏों เคो เคง्เคฏाเคจ เคธे เคชเคข़ें :-
(เค) เค เคฎ्เคฒ เคเคฐ เค्เคทाเคฐเค เคฆोเคจों เคธเคญी เคธूเคเคों เคे เคฐंเคों เคो เคชเคฐिเคตเคฐ्เคคिเคค เคเคฐ เคฆेเคคे เคนैं।
(เค) เคฏเคฆि เคोเค เคธूเคเค เค เคฎ्เคฒ เคे เคธाเคฅ เคฐंเค เคชเคฐिเคตเคฐ्เคคिเคค เคเคฐ เคฆेเคคा เคนै, เคคो เคตเคน เค्เคทाเคฐเค เคे เคธाเคฅ เคฐंเค เคชเคฐिเคตเคฐ्เคคเคจ เคจเคนीं เคเคฐเคคा।
(เค) เคฏเคฆि เคोเค เคธूเคเค เค्เคทाเคฐเค เคे เคธाเคฅ เคฐंเค เคชเคฐिเคตเคฐ्เคคिเคค เคเคฐเคคा เคนै, เคคो เคตเคน เค เคฎ्เคฒ เคे เคธाเคฅ เคฐंเค เคชเคฐिเคตเคฐ्เคคเคจ เคจเคนीं เคเคฐเคคा।
(เค) เค เคฎ्เคฒ เคเคฐ เค्เคทाเคฐเค เคฎें เคฐंเค เคชเคฐिเคตเคฐ्เคคเคจ เคธूเคเค เคे เคช्เคฐเคाเคฐ เคชเคฐ เคจिเคฐ्เคญเคฐ เคเคฐเคคा เคนै।
เคเคชเคฐ เคฒिเคे เคตเค्เคคเคต्เคฏों เคฎें เคธे เคौเคจ – เคธे เคตเค्เคคเคต्เคฏ เคธเคนी เคนैं ?
(i) เคธเคญी เคाเคฐ
(ii) (เค) เคเคฐ (เค)
(iii) (เค) , (เค) เคเคฐ (เค)
(iv) เคेเคตเคฒ (เค)
เคเคค्เคคเคฐ:- เคेเคตเคฒ (เค)
