NCERT Solutions for Class 9 Social Science Geography Chapter 1 India-Size and Location (Hindi Medium)
These Solutions are part of NCERT Solutions for Class 9 Social Science in Hindi Medium. Here we have given NCERT Solutions for Class 9 Social Science Geography Chapter 1 India-Size and Location.
เคช्เคฐเคถ्เคจ เค เคญ्เคฏाเคธ
เคชाเค ्เคฏเคชुเคธ्เคคเค เคธे
เคช्เคฐเคถ्เคจ 1. เคจीเคे เคฆिเค เคเค เคाเคฐ เคตिเคเคฒ्เคชों เคฎें เคธे เคธเคนी เคเคค्เคคเคฐ เคुเคจें।
(i) เคเคฐ्เค เคฐेเคा เคिเคธ เคฐाเค्เคฏ เคธे เคจเคนीं เคुเคเคฐเคคी?
(เค) เคฐाเคเคธ्เคฅाเคจ
(เค) เคเคก़ीเคธा
(เค) เคเคค्เคคीเคธเคเคข़
(เค) เคค्เคฐिเคชुเคฐा
(ii) เคญाเคฐเคค เคो เคธเคฌเคธे เคชूเคฐ्เคตी เคฆेเคถांเคคเคฐ เคौเคจ เคธा เคนै ?
(เค) 97° 25′ เคชू0
(เค) 77°6′ เคชू0
(เค) 68° 7′ เคชू0
(เค) 82° 32′ เคชू0
(iii) เคเคค्เคคเคฐाเคเคฃ्เคก, เคเคค्เคคเคฐ เคช्เคฐเคฆเคถ, เคฌिเคนाเคฐ, เคชเคถ्เคिเคฎ เคฌंเคाเคฒ เคเคฐ เคธिเค्เคिเคฎ เคी เคธीเคฎाเคँ เคिเคธ เคฆेเคถ เคो เคूเคคी เคนैं?
(เค) เคीเคจ
(เค) เคญूเคाเคจ
(เค) เคจेเคชाเคฒ
(เค) เคฎ्เคฏांเคฎाเคฐ
(iv) เค्เคฐीเคท्เคฎाเคตเคाเคถ เคฎें เคเคช เคฏเคฆि เคเคตเคฐเคค्เคคी เคाเคจा เคाเคนเคคे เคนैं เคคो เคिเคธ เคेंเคฆ्เคฐ เคถाเคธिเคค เค्เคทेเคค्เคฐ เคฎें เคाเคँเคे?
(เค) เคชुเคกुเค्เคेเคฐी।
(เค) เคฒเค्เคทเคฆ्เคตीเคช
(เค) เค ंเคกเคฎाเคจ เคเคฐ เคจिเคोเคฌाเคฐ
(เค) เคฆीเคต เคเคฐ เคฆเคฎเคจ
(v) เคฎेเคฐे เคฎिเคค्เคฐ เคเค เคเคธे เคฆेเคถ เคे เคจिเคตाเคธी เคนैं เคिเคธ เคฆेเคถ เคी เคธीเคฎा เคญाเคฐเคค เคे เคธाเคฅ เคจเคนीं เคฒเคเคคी เคนै। เคเคช เคฌเคคाเคเค, เคตเคน เคौเคจ-เคธा เคฆेเคถ เคนै?
(เค) เคญूเคाเคจ
(เค) เคคाเคिเคिเคธ्เคคाเคจ
(เค) เคฌांเค्เคฒाเคฆेเคถ
(เค) เคจेเคชाเคฒ
เคเคค्เคคเคฐ :
(i) (เค)
(ii) (เค)
(iii) (เค)
(iv) (เค)
(v) (เค)
เคช्เคฐเคถ्เคจ 2. เคจीเคे เคฆिเค เคเค เคช्เคฐเคถ्เคจों เคे เคธंเค्เคทिเคช्เคค เคเคค्เคคเคฐ เคฆें।
เค เคฐเคฌ เคธाเคเคฐ เคคเคฅा เคฌंเคाเคฒ เคी เคाเคก़ी เคฎें เคธ्เคฅिเคค เคฆ्เคตीเคช เคธเคฎूเคน เคे เคจाเคฎ เคฌเคคाเคเค। เคฆเค्เคทिเคฃ เคฎें เคौเคจ-เคौเคจ เคธे เคฆ्เคตीเคชीเคฏ เคฆेเคถ เคนเคฎाเคฐे เคชเคก़ोเคธी เคนैं?
เคเคจ เคฆेเคถों เคे เคจाเคฎ เคฌเคคाเคเค เคो เค्เคทेเคค्เคฐเคซเคฒ เคฎें เคญाเคฐเคค เคธे เคฌเคก़े เคนैं?
เคนเคฎाเคฐे เคเคค्เคคเคฐ-เคชเคถ्เคिเคฎी, เคเคค्เคคเคฐी เคคเคฅा เคเคค्เคคเคฐ-เคชूเคฐ्เคตी เคชเคก़ोเคธी เคฆेเคถों เคे เคจाเคฎ เคฌเคคाเคเค।
เคญाเคฐเคค เคฎें เคिเคจ-เคिเคจ เคฐाเค्เคฏों เคธे เคเคฐ्เค เคฐेเคा เคुเคเคฐเคคी เคนै, เคเคจเคे เคจाเคฎ เคฌเคคाเคเค।
เคเคค्เคคเคฐ :
เค เคฐเคฌ เคธाเคเคฐ เคฎें เคฒเค्เคทเคฆ्เคตीเคช เคคเคฅा เคฌंเคाเคฒ เคी เคाเคก़ी เคฎें เค ंเคกเคฎाเคจ เคเคฐ เคจिเคोเคฌाเคฐ เคฆ्เคตीเคช เคธเคฎूเคน เคธ्เคฅिเคค เคนैं। เคฆเค्เคทिเคฃ เคฎें เคถ्เคฐीเคฒंเคा เคคเคฅा เคฎाเคฒเคฆीเคต เคฆ्เคตीเคชीเคฏ เคฆेเคถ เคนเคฎाเคฐे เคชเคก़ोเคธी เคนैं।
เคฐूเคธ, เคเคจाเคกा, เค เคฎेเคฐिเคा, เคीเคจ, เคฌ्เคฐाเคीเคฒ เคเคฐ เคเคธ्เค्เคฐेเคฒिเคฏा เค्เคทेเคค्เคฐเคซเคฒ เคฎें เคญाเคฐเคค เคธे เคฌเคก़े เคนैं।
เคนเคฎाเคฐे เคเคค्เคคเคฐ-เคชเคถ्เคिเคฎी เคชเคก़ोเคธी เคฆेเคถ : เคชाเคिเคธ्เคคाเคจ, เค เคซเคाเคจिเคธ्เคคाเคจ
เคนเคฎाเคฐे เคเคค्เคคเคฐी เคชเคก़ोเคธी เคฆेเคถ : เคीเคจ (เคคिเคฌ्เคฌเคค), เคจेเคชाเคฒ เคเคตं เคญूเคाเคจ।
เคนเคฎाเคฐे เคเคค्เคคเคฐ-เคชूเคฐ्เคตी เคชเคก़ोเคธी : เคฎ्เคฏांเคฎाเคฐ เคเคฐ เคฌाเค्เคฒाเคฆेเคถ।
เคเคฐ्เค เคฐेเคा เคुเคเคฐाเคค, เคฎเคง्เคฏ เคช्เคฐเคฆेเคถ, เคเคค्เคคीเคธเคเคข़, เคाเคฐเคंเคก, เคชเคถ्เคिเคฎ เคฌंเคाเคฒ, เคค्เคฐिเคชुเคฐा เคเคตं เคฎिเคोเคฐเคฎ เคฐाเค्เคฏों เคธे เคนोเคเคฐ เคुเคเคฐเคคी เคนै।
เคช्เคฐเคถ्เคจ 3. เคธूเคฐ्เคฏोเคฆเคฏ เค เคฐुเคฃाเคเคฒ เคช्เคฐเคฆेเคถ เคे เคชूเคฐ्เคตी เคญाเค เคฎें เคुเคเคฐाเคค เคे เคชเคถ्เคिเคฎी เคญाเค เคी เค เคชेเค्เคทा 2 เคंเคे เคชเคนเคฒे เค्เคฏों เคนोเคคा เคนै, เคเคฌเคि เคฆोเคจों เคฐाเค्เคฏों เคฎें เคเคก़ी เคเค เคนी เคธเคฎเคฏ เคฆเคฐ्เคถाเคคी เคนै? เคธ्เคชเคท्เค เคीเคिเค।
เคเคค्เคคเคฐ : เคुเคเคฐाเคค เคเคฐ เค เคฐूเคฃाเคเคฒ เคช्เคฐเคฆेเคถ เคฎें เคธเคฎเคฏ เคा 2 เคเคฃ्เคे เคा เค ंเคคเคฐ เคนै। เคुเคเคฐाเคค เคी เค เคชेเค्เคทा เค เคฐूเคฃाเคเคฒ เคช्เคฐเคฆेเคถ เคฎें เคธूเคฐ्เคฏ 2 เคเคฃ्เคे เคชเคนเคฒे เคเคฆเคฏ เคนोเคคा เคนै เคिเคจ्เคคु เคซिเคฐ เคญी เคฆोเคจों เคฐाเค्เคฏों เคฎें เคเคก़िเคฏाँ เคเค เคนी เคธเคฎเคฏ เคฆिเคाเคคी เคนैं। เคชृเคฅ्เคตी เคเค เค เค्เคทांเคถ เคूเคฎเคจे เคฎें 4 เคฎिเคจเค เคा เคธเคฎเคฏ เคฒेเคคी เคนै। เคเคธเคฒिเค, 15 เค เค्เคทांเคถ เคूเคฎเคจे เคฎें เคชृเคฅ्เคตी เคो 1 เคเคฃ्เคा เคฒเคเคคा เคนै। เคญाเคฐเคค เคा เค เค्เคทांเคถीเคฏ เคตिเคธ्เคคाเคฐ 30° เคนै। เคเคฐ เคเคธเคฒिเค เคฆेเคถ เคे เคธเคฌเคธे เคชूเคฐ्เคตी เคคเคฅा เคธเคฌเคธे เคชเคถ्เคिเคฎी เคญाเค เคे เคฌीเค เคธเคฎเคฏ เคा 2 เคเคฃ्เคे เคा เค ंเคคเคฐ เคนै। เคिเคจ्เคคु เคญाเคฐเคค เคे เคธเคญी เคญाเคों เคฎें เคเคก़िเคฏाँ เคเค เคนी เคธเคฎเคฏ เคฆिเคाเคคी เคนैं เค्เคฏोंเคि เคญाเคฐเคคीเคฏ เคฎाเคจเค เคธเคฎเคฏ 82, เค เค्เคทांเคถ เคे เค เคจुเคธाเคฐ เคจिเคฐ्เคงाเคฐिเคค เคिเคฏा เคเคฏा เคนै। เคเคธเคฒिเค เคुเคเคฐाเคค เคเคฐ เค เคฐूเคฃाเคเคฒ เคช्เคฐเคฆेเคถ เคฆोเคจों เคนी เคฐाเค्เคฏों เคฎें เคเคก़िเคฏाँ เคเค เคนी เคธเคฎเคฏ เคฆिเคाเคคी เคนैं।
เคช्เคฐเคถ्เคจ 4. เคนिंเคฆ เคฎเคนाเคธाเคเคฐ เคฎें เคญाเคฐเคค เคी เคेंเคฆ्เคฐीเคฏ เคธ्เคฅिเคคि เคธे เคเคธे เคिเคธ เคช्เคฐเคाเคฐ เคฒाเคญ เคช्เคฐाเคช्เคค เคนुเค เคนै?
เคเคค्เคคเคฐ : เคญाเคฐเคคीเคฏ เคญूเคंเคก เคชूเคฐ्เคตी เคเคตं เคชเคถ्เคिเคฎी เคเคถिเคฏा เคे เคेเคจ्เคฆ्เคฐ เคฎें เคธ्เคฅिเคค เคนै। เคो เคญाเค เคเคถिเคฏा เคฎเคนाเคฆ्เคตीเคช เคธे เคुเคก़ा เคนै। (เคญू-เคฎाเคฐ्เค เคเคตं เคชเคฐ्เคตเคคीเคฏ เคฆเคฐों เคी เคธเคนाเคฏเคคा เคธे) เคตเคนी เคญाเค เคเคธे เคเคค्เคคเคฐ, เคชเคถ्เคिเคฎ เคเคตं เคชूเคฐ्เคต เคฆिเคถा เคฎें เคเคธเคे เคชเคก़ोเคธी เคฆेเคถों เคธे เคोเคก़เคคा เคนै।
เคฆเค्เคทिเคฃ เคช्เคฐाเคฏเคฆ्เคตीเคชीเคฏ เคญाเค เคนिเคจ्เคฆ เคฎเคนाเคธाเคเคฐ เคे เค ंเคฆเคฐ เคฆूเคฐ เคคเค เคเคฒा เคเคฏा เคนै เคिเคธเคธे เคญाเคฐเคค เคो เคชเคถ्เคिเคฎी เคคเค เคธे เคชเคถ्เคिเคฎ เคเคถिเคฏाเค, เค เคซ्เคฐीเคा เคเคฐ เคฏूเคฐोเคช เคคเคฅा เคฆเค्เคทिเคฃเคชूเคฐ्เคตी เคเคตं เคชूเคฐ्เคตी เคคเค เคธे เคชूเคฐ्เคต เคเคถिเคฏा เคे เคฆेเคถों เคे เคธाเคฅ เคจเคเคฆीเคी เคธंเคฌंเคง เคฌเคจाเคจे เคฎें เคฎเคฆเคฆ เคฎिเคฒเคคी เคนै।
เคญाเคฐเคค เคी เคธाเคฎเคฐिเค เคธ्เคฅिเคคि เคจे เคช्เคฐाเคीเคจ เคธเคฎเคฏ เคธे เคนी เคเคฒ เคเคตं เคฅเคฒ เคฎाเคฐ्เค เคธे เคตिเคाเคฐों เคเคตं เคธाเคฎाเคจ เคे เคเคฆाเคจ-เคช्เคฐเคฆाเคจ เคฎें เคธเคนाเคฏเคคा เคช्เคฐเคฆाเคจ เคी เคนै। เคฏเคนी เคाเคฐเคฃ เคนै เคि เคนिเคจ्เคฆ เคฎเคนाเคธाเคเคฐ เคฎें เคญाเคฐเคค เคी เคธ्เคฅिเคคि เค เคค्เคฏंเคค เคฎเคนเคค्เคค्เคตเคชूเคฐ्เคฃ เคนै।
เคเคค्เคคเคฐ เคฎें เคชเคฐ्เคตเคคों เคे เคเคฐ-เคชाเคฐ เคाเคจे เคตाเคฒे เคตिเคญिเคจ्เคจ เคฆเคฐों เคธे เคช्เคฐाเคीเคจ เคฏाเคค्เคฐिเคฏों เคो เคเคจे-เคाเคจे เคा เคฎाเคฐ्เค เคฎिเคฒเคคा เคฅा। เคเคชเคจिเคทเคฆों, เคฐाเคฎाเคฏเคฃ, เคชंเคเคคंเคค्เคฐ เคी เคเคนाเคจिเคฏों, เคญाเคฐเคคीเคฏ เค ंเคों เคเคฐ เคฆेเคถ्เคฎเคฒเคต เคช्เคฐเคฃाเคฒी เคธंเคฌंเคงिเคค เคตिเคाเคฐ เคเคธी เคฎाเคง्เคฏเคฎ เคธे เคตिเคถ्เคต เคे เค เคจ्เคฏ เคญाเคों เคฎें เคชเคนुँเคा เคฅा।
เคฎเคธाเคฒे, เคฎเคฒเคฎเคฒ เคเคฐ เคต्เคฏाเคชाเคฐ เคा เค เคจ्เคฏ เคธाเคฎाเคจ เคญाเคฐเคค เคธे เค เคจ्เคฏ เคฆेเคถों เคฎें เคฒे เคाเคฏा เคाเคคा เคฅा। เคฆूเคธเคฐी เคเคฐ เคฏूเคจाเคจी เคฎूเคฐ्เคคिเคเคฒा, เคชเคถ्เคिเคฎ เคเคถिเคฏा เคธे เคตिเคญिเคจ्เคจ เคช्เคฐเคाเคฐ เคे เคुंเคฌเคฆ เคเคตं เคฎीเคจाเคฐ เคฌเคจाเคจे เคी เคญเคตเคจเคจिเคฐ्เคฎाเคฃ เคเคฒा เคฆेเคถ เคे เคตिเคญिเคจ्เคจ เคญाเคों เคฎें เคฆेเคी เคा เคธเคเคคी เคนै।
เคนिเคจ्เคฆ เคฎเคนाเคธाเคเคฐ เคฎें เคिเคธी เคญी เค เคจ्เคฏ เคฆेเคถ เคा เคธเคฎुเคฆ्เคฐ เคคเค เคญाเคฐเคค เคिเคคเคจा เคฌเคก़ा เคจเคนीं เคนैं เคเคฐ เคตाเคธ्เคคเคต เคฎें เคนिเคจ्เคฆ เคฎเคนाเคธाเคเคฐ เคฎें เคญाเคฐเคค เคी เคฎเคนเคค्เคค्เคตเคชूเคฐ्เคฃ เคธ्เคฅिเคคि เคे เคाเคฐเคฃ เคนी เคเคธ เคฎเคนाเคธाเคเคฐ เคा เคจाเคฎเคเคฐเคฃ เคญाเคฐเคค เคे เคจाเคฎ เคชเคฐ เคिเค เคाเคจे เคो เคธเคนी เค เคนเคฐाเคคा เคนै।
เคฎाเคจเคिเคค्เคฐ เคौเคถเคฒ
เคช्เคฐเคถ्เคจ 1: เคฆिเค เคเค เคी เคฎाเคจเคिเคค्เคฐ เคी เคธเคนाเคฏเคคा เคธे เคชเคนเคाเคจ เคीเคिเค :
เค เคฐเคฌ เคธाเคเคฐ เคเคฐ เคฌंเคाเคฒ เคी เคाเคก़ी เคฎें เคธ्เคฅिเคค เคฆ्เคตीเคช เคธเคฎूเคน
เคญाเคฐเคคीเคฏ เคเคชเคฎเคนाเคฆ्เคตीเคช เคिเคจ เคฆेเคถों เคธे เคฎिเคฒเคเคฐ เคฌเคจเคคा เคนै?
เคเคฐ्เค เคฐेเคा เคौเคจ-เคौเคจ เคธे เคฐाเค्เคฏों เคธे เคुเคเคฐเคคी เคนैं?
เคญाเคฐเคคीเคฏ เคฎुเค्เคฏ เคญूเคญाเค เคा เคฆเค्เคทिเคฃी เคถीเคฐ्เคท เคฌिंเคฆु।
เคญाเคฐเคค เคा เคธเคฌเคธे เคเคค्เคคเคฐी เค เค्เคทांเคถ।
เคญाเคฐเคค เคा เคธเคฌเคธे เคชूเคฐ्เคตी เคเคฐ เคชเคถ्เคिเคฎी เคฆेเคถांเคคเคฐ।
เคธเคฌเคธे เคฒंเคฌी เคคเค เคฐेเคा เคตाเคฒा เคฐाเค्เคฏ।
เคญाเคฐเคค เคเคฐ เคถ्เคฐीเคฒंเคा เคो เค เคฒเค เคเคฐเคจे เคตाเคฒी เคเคฒเคธंเคงि।
เคญाเคฐเคค เคे เคेंเคฆ्เคฐ เคถाเคธिเคค เค्เคทेเคค्เคฐ।

เคเคค्เคคเคฐ :
เคฒเค्เคทเคฆ्เคตीเคช เคเคตं เค ंเคกเคฎाเคจ เคเคตं เคจिเคोเคฌाเคฐ เคฆ्เคตीเคช เคธเคฎूเคน।
เคชाเคिเคธ्เคคाเคจ, เค เคซเคाเคจिเคธ्เคคाเคจ, เคीเคจ (เคคिเคฌ्เคฌเคค), เคจेเคชाเคฒ เคเคตं เคญूเคाเคจ, เคฎ्เคฏांเคฎाเคฐ เคเคฐ เคฌाเค्เคฒाเคฆेเคถ
เคुเคเคฐाเคค, เคฎเคง्เคฏ เคช्เคฐเคฆेเคถ, เคเคค्เคคीเคธเคเคข़, เคाเคฐเคंเคก, เคชเคถ्เคिเคฎ เคฌंเคाเคฒ, เคค्เคฐिเคชुเคฐा เคเคตं เคฎिเคोเคฐเคฎ
37°6′
8°4′
68°7′ เคเคตं 97°25
เคเคจ्เคฏाเคुเคฎाเคฐी
เคชाเค เคเคฒเคกเคฎเคฐू
เค ंเคกเคฎाเคจ เคเคตं เคจिเคोเคฌाเคฐ เคฆ्เคตीเคช เคธเคฎूเคน, เคंเคกीเคเคข, เคฆाเคฆเคฐा เคเคตं เคจเคเคฐ เคนเคตेเคฒी, เคฆเคฎเคจ เคเคตं เคฆीเคต, เคฒเค्เคทเคฆ्เคตीเคช, เคชांเคกीเคेเคฐी, เคฆिเคฒ्เคฒी।
